Wielka trwoga. Polska 1944 - 1947 Ludowa reakcja na kryzys

Autor: Marcin Zaremba

Rok wydania: 2026

Liczba stron: 696

Okładka: twarda

Format: 16,3 cm x 23,5 cm

Wydanie II

W powojennej Polsce panuje wszechobecny strach. Strach przed głodem, przemocą, chorobą i kolejną wojną. Przed władzą, sąsiadem, obcym i własną przyszłością. Wielka Trwoga Marcina Zaremby to opowieść o społeczeństwie, które wychodzi z wojny głęboko okaleczone – fizycznie, moralnie i psychicznie.
To rekonstrukcja zapomnianego krajobrazu pierwszych lat po światowym konflikcie: kraju ruin, chaosu i niepewności, pełnego czerwonoarmistów, bandytów, dezerterów, sierot i wygnańców. Książka ukazuje Polskę, w której przemoc, grabieże i gwałty są codziennością, a pytania o jutro – o jedzenie, dach nad głową, pracę czy granice państwa – spędzają sen z powiek milionom ludzi. Zaremba kreśli obraz społeczeństwa rozbitego, zastraszonego i pozbawionego poczucia stabilności.
Wielka Trwoga to nie tylko przełomowa praca historyczna, ale także porywająca narracja o emocjach, lękach i doświadczeniach ludzi żyjących pomiędzy wojną a pokojem. To jedna z najważniejszych prób zrozumienia, że wojna tak naprawdę nie kończy się w chwili złożenia broni, i tego, jak długo żyje się w jej cieniu.

(opis wydawcy)

Spis treści:

Wykaz skrótów /8

Wstęp /9

Od Autora, 2026 /27

W labiryncie strachu /31

Strach w kulturze dwudziestolecia: bolszewicy i żydokomuna /49

• Bolszewickie piekło /53
• Chimera żydokomuny /71

Trauma wielkiej wojny. Psychospołeczne konsekwencje II wojny światowej /87

• Źródła traumy /93
• Objawy traumy /106
• Kulturowe konswkwencje traumy /119
• Podsumowanie /138

Na początku był chaos /141

"Jak nie urok, to..." Strach przed czerwonoarmistami /149

• "Uważajcie na paczki" /158
• "Okropnie się ich boję" /170
• "Psychoza opanowała nawet urzędników" /185
• "Marian, proszę cię... o karabin" /190

Ludzie z demobilu /197

• Zdemobilizowani, inwalidzi, dezerterzy /204
• Żebracy i włóczędzy /221
• Bezrobotni /233
• Spekulanci /247
• Źli milicjanci /263

Gorączka szabru /273

• Teoria szabru i chłopska wizja świata /276
• Wrzesień 1939 i "teoria wybitych okien" /280
• Plądrowanie gett, i nie tylko /283
• Szaber w Warszawie /289
• Związek szabrowników /295
• Odmiany szabru /301
• Przyczyny i konsekwencje /307

Bandytyzm: "Chłopska wojna upadłych żołnierzy" /315

• Socjologiczne teorie bandytyzmu /319
• Wojenna geneza powojennego bandytyzmu /323
• Chłopska wojna /328
• Zakazane rewiry /335
• Upadli żołnierze /343

Więcej niż Reisefieber /255

Polityka strachu /369

• Terror i strach /374
• Mowa strachu /394
• "Życie społeczne po prostu straszne" /397

Zmory tymczasowości /405

• Polska - ale jaka?! /409
• Ludzie na huśtawce /439
• Jak przed Monachium /429
• Polska - ale gdzie?! /447
• Wymiana pieniędzy na lęk /456
• Dwie plagi: kolektywizacja i nacjonalizacja /464
• Nowy diabeł - kwaterunek /478
• Na każdym kroku miny /489
• Zmora bezbożnictwa /492
• Płynny lęk /507

Trzej jeźdźcy Apokalipsy: głód, drożyzna, choroby zakaźne /509

• Strach przed Głodem /514
• Drożyzna, że aż strach /535
• Trzeci jeździec: choroby zakaźne /540
• Zachowania głodowe /548

Fobie i przemoc etniczna /553

• Niemcy. Zemsta ofiar /561
• Ukraińcy i Białorusini. Chłopska wojna Słowian /574
• Żydzi. Oni mordują nasze dzieci! /584
• Obecność mitu /587
• Insecuritas humana /616

Zakończenie /645

Bibliografia /649

Indeks nazwisk /683

Źródła ilustracji /695