Zmierzch pruskiej szkoły. Jak Gen Z zmienia edukację prawniczą w Polsce i Niemczech

Autor: Marcin Rau

Rok wydania: 2025

Liczba stron: 246

Okładka: twarda 

Format: 17,0 cm x 24,0 cm

Czy system edukacji prawniczej wciąż odpowiada na pytania, które stawia sobie dzisiejsza młodzież akademicka? A może paradoksalnie sam staje się źródłem ich frustracji?

Na podstawie badań przeprowadzonych wśród ponad 1300 studentów z 10 uczelni w Polsce i Niemczech, książka ta pokazuje rosnącą rozbieżność między oficjalnymi celami edukacji a doświadczeniem tych, którzy faktycznie w niej uczestniczą. Generacja Z jasno artykułuje, czego oczekuje: sprawczości, sensu, autentycznego feedbacku i przygotowania do realnych wyzwań zawodowych, a nie do testu pamięci. W centrum narracji stoi pytanie o sens kształcenia: czy prawo ma być przekazywane jak dogmat, czy raczej ćwiczone jak umiejętność? „Zmierzch pruskiej szkoły” to nie tyle krytyka tradycji, co wezwanie do jej aktualizacji. To książka o momencie przełomowym – w którym uniwersytet musi zdecydować, czy nadal uczy świata, który przeminął, czy odważy się spojrzeć w przyszłość.

"Zmierzch pruskiej szkoły to książka odważna i potrzebna. Stanowi głos pokolenia, które nie godzi się już na edukacyjne status quo. Szczególną wartość publikacji stanowi jej interdyscyplinarność. Autor umiejętnie łączy wątki z andragogiki, psychologii poznawczej oraz teorii motywacji, tworząc spójną ramę interpretacyjną dla zgromadzonych danych. Analiza „pruskiego drylu” jako modelu edukacyjnego opartego na posłuszeństwie, centralizacji i egzaminocentryzmie, została przeprowadzona nie tylko z naukową precyzją, lecz także z pasją badacza, który rozumie wartość tej debaty. Szczególnie cenne są rozdziały poświęcone bezrefleksyjności w uczeniu się oraz kryzysowi zdrowia psychicznego. Są to tematy dotąd marginalizowane w polskiej literaturze prawniczej".

- Jarosław Kostrubiec, profesor Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie

(opis wydawcy)

Spis treści:

Wprowadzenie /11
Metodologia i hipotezy badawcze /27
a) Założenia teorii andragogiki /28
b) Charakterystyka metod badawczych /31
c) Charakterystyka uczestników badania /33
d) Charakter próby i margines błędu statystycznego /35
e) Przegląd hipotez badawczych /37

Rozdział 1. Motywacje i aspiracje zawodowe studentów prawa /39
1.1. Portret socjologiczny Pokolenia Z /39
1.2. Anatomia motywacji: Dlaczego Pokolenie Z wybiera prawo? /42
1.3. Anatomia wytrwałości: Analiza kluczowych motywatorów do ukończenia studiów /53
1.4. Dychotomia motywacji: Rola celów instrumentalnych i osobistych w wyborach edukacyjnych /59
1.5. Podsumowanie /66

Rozdział 2. Jak uczymy się prawa: preferencje dydaktyczne i strategie uczenia się /69
2.1. Anatomia zaangażowania: Co decyduje o motywacji do nauki prawa? /71
2.2. Preferowane formy pracy a zjawisko prokrastynacji  /79
2.3. Anatomia nudy: Pasywny udział a potrzeba interakcji /86
2.4. Percepcja stosowanych i pożądanych form dydaktycznych /95
2.5. Podsumowanie /106

Rozdział 3. Uczenie powierzchowne i bezrefleksyjność /107
3.1. Psychologiczne podstawy bezrefleksyjności w świetle teorii Ellen Langer /109
3.2. Bezrefleksyjność jako dominująca strategia uczenia się /112
3.3. Konformizm i posłuszeństwo w sali wykładowej: Eksperymenty Ascha i Milgrama /117
3.4. Rola pamięci i krytycznego myślenia w systemie egzaminacyjnym /119
3.5. Podsumowanie /128

Rozdział 4. Mentor czy egzaminator? Jak osobowość wykładowcy kształtuje motywację i samodzielność studentów prawa /131
4.1. Zderzenie paradygmatów: Nauczyciel w modelu andragogicznym vs. pruskim   /132
4.2. Czynnik ludzki w dydaktyce prawa: Wpływ osobowości wykładowcy na motywację studentów /135
4.3. Kluczowe cechy osobowości dobrego nauczyciela prawa /138
4.4. Kluczowe kompetencje merytoryczne dobrego nauczyciela prawa /143
4.5. Podsumowanie /150

Rozdział 5. Kultura feedbacku i oceny /153
5.1. Ocena sumatywna i kształtująca: Dwa paradygmaty weryfikacji wiedzy /154
5.2. Percepcja oceny bez komentarza wśród ankietowanych /156
5.3. Jak udzielać skutecznego feedbacku w praktyce?  /160
5.4. Wpływ feedbacku na motywację do nauki  /162
5.5. Podsumowanie /166

Rozdział 6. System egzaminów i zakończenia studiów w Polsce i w Niemczech /169
6.1. Formy zakończenia studiów a trwałość wiedzy /169
6.2. Dysonans między teorią akademicką a praktyką zawodową w opinii studentów /171
6.3. Rola metod praktycznych w procesie utrwalania wiedzy w opinii studentów /180
6.4. Zwieńczenie studiów prawniczych: W poszukiwaniu modelu integrującego teorię z praktyką /191
6.5. Podsumowanie /201

Rozdział 7. Poczucie własnej wartości, sprawczość i zdrowie psychiczne /203
7.1. Porównanie stanu natury Thomasa Hobbesa do współczesnych studiów prawniczych w Niemczech /203
7.2. Kryzys zdrowia psychicznego i poczucia sprawczości w świetle wypowiedzi respondentów /205
7.3. Podsumowanie  /211

Konkluzje /213

Podziękowanie /219
Danksagung /220
Bibliografia /223
Wykaz skrótów /229
Appendix /237