Wróżby i wyrocznie pogańskich Skandynawów

Autor: Leszek P. Słupecki

Rok wydania: 2026

Liczba stron:  448

Okładka: twarda

Format: 15,0 cm x 21,0 cm

Między mitami a magią – wróżbiarstwo dawnych ludów Europy

Wśród form życia duchowego ludów pogańskich wróżbiarstwo zajmuje miejsce wyjątkowe i odrębne. Choć często czerpie z mitów, nie jest bezpośrednią częścią mitologii; nie stanowi też zwykłego elementu kultu, choć nierzadko towarzyszy świętom, rytuałom i ofiarom, wchodząc z nimi w ścisłą relację. Mimo licznych podobieństw, nie jest też w pełni tożsame z magią.

Wróżbiarstwo, podobnie jak oparta na nim wiara w przeznaczenie, tworzy odrębny i niezwykle istotny wymiar systemu wierzeń. Trudno przecenić jego znaczenie w życiu dawnych wspólnot pogańskich – wyrocznie istniały niemal we wszystkich głównych ośrodkach kultu. Rozumiemy przez to wróżby osadzone w konkretnym czasie (najczęściej podczas świąt), miejscu (zazwyczaj sanktuarium) i prowadzone przez osoby wyspecjalizowane. Ich celem było uzyskanie wiedzy o przyszłości – dotyczącej spraw najwyższej wagi, takich jak powodzenie wyprawy wojennej czy nadchodzące zbiory, a więc często o być albo nie być całej wspólnoty.

Prof. Słupecki w swojej książce sięga po bogaty materiał nordyckich sag – tekstów nie tylko fascynujących literacko, ale też stanowiących cenne źródło do badań nad wróżbiarstwem, losem i wyroczniami.

(opis wydawcy)

Spis treści: 

Przedmowa do trzeciego wydania /7

Wstęp /13

1. Proroctwa /27

Spa /27

Proroctwa i jasnowidzenie /29

Fylgie, hamingje i disy /38

2. Zdolność do snów proroczych i sposoby ich objaśniania /49

Sny o treści zapożyczonej /54

Sny Gislego /70

Spadisir, framvisar disir, daudar disir /75

Formy i terminologia wiary w sny /78

3. Nekromancja /97

Proroctwa umierających /100

Nekromacja w poezji eddaicznej /101

Utiseta /115

Przekaz nietypowy: Faereyinga saga, c.40 (41) /124

4. Seidr /127

Germańskie wieszczki w starożytności /127

Seidr /136

Gullveig /144

Seidr w przekazach sag /148

Seidr: mała magia wędrownych wieszczek czy praktyka wyroczna w świątyniach? /163

Czarny seidr i jego akcesoria /168

Seidr: rytuał i terminologia /171

5. Kleromancja /195

Teinn, haluttein /206

Blótspann /217

Hlutir /224

Scaro a scidi /228

Rafli /231

Lytir. Wróżby losowe, ofiary i sanktuaria /237

6. Hippomancja /243

Wróżebne zdolności koni /244

Tacyt, Germania, c. 10 /248

Święty Wóz (Thattr af Ogmundi dytt ok Gunnari helming) /250

Freyfaxi /255

Hippomancja u Słowian i Bałtów /270

Per sortes ac per equum. Koń, losy i słowiański źreb /284

Hippomancja w Skandynawii? /286

7. Ornitomancja /293

8. Źródło, drzewo i Norny /317

Źródło, drzewo i kobiety /319

Norny a stworzenie pierwszych ludzi /332

Norny i Walkirie jako prządki i tkaczki przeznaczenia /340

Mimir /351

Przeznaczenie, czas i konieczność /355

Źródło i drzewo w sanktuariach /358

Zakończenie /362

Aneks. Problem istnienia szamanizmu nordyckiego i jego roli społecznej /375

• Źródła /391
• Literatura /407

Spis skrótów /433

• Skróty nazw pieśni Eddy Poetyckiej /434
• Skróty nazw części Eddy Snoriego Sturlusona /435

Uwagi /437

Spis ilustracji /439