Unikalność a typowość złożonego układu osadniczego

Autorka: Jerzy Runge

Rok wydania: 2026

Liczba stron: 276

Okładka: miękka ze skrzydełkami

Format: 14,0 cm x 20,5 cm 

Prowadzony w niniejszej publikacji tok rozważań geograficzno-historycznych uwypukla wpływ polityki gospodarczej, realizowanej od XVIII wieku po czasy współczesne, na kształtowanie się konurbacyjnych układów osadniczych, zarówno w zakresie powiązań/relacji przestrzenno-strukturalnych, jak i granic obszaru. Regionalna polityka gospodarcza w województwie śląskim miała i ma nadal w przeważającej mierze charakter centralistyczny, dopełniany tylko w pewnych okresach szerszym wymiarem prywatnej/indywidualnej polityki gospodarczej. Wynikało to ze strategicznego znaczenia zasobów surowcowych, geopolitycznego znaczenia danego terytorium, a w mniejszym zakresie - z działań prywatnych inwestorów reprezentujących różne kraje pochodzenia i różne grupy/warstwy społeczne. Niezależnie od historycznej zmienności geopolitycznej zasadnicze mechanizmy kreowania polityki gospodarczej generującej określone zmiany użytkowania przestrzeni były podobne w skali całych układów osadniczych. Różniły się natomiast natężeniem i okresowymi preferencjami w obrębie składowych przestrzeni miejskiej w skalach lokalnych. Ową zmienność uwarunkowań zewnętrznych/wewnętrznych, wpływu hierarchicznego układu różnego typu barier/ograniczeń i granic na obserwowane długookresowe przemiany społeczno-gospodarcze można rozważać w kategoriach mozaikowości.

(opis wydawcy)

Spis treści:

Wprowadzenie /7

Rozdział 1. Wielkomiejskie układy osadnicze - problemy identyfikacji i delimitacji /15

Terminologia wielkomiejskich układów osadniczych w piśmiennictwie geograficznym /15

Pojęcie złożonego układu osadniczego w świetle policentryczności /28

Rozdział 2. Modele złożonych układów osadniczych. Czynniki i procesy kształtujące te układy /35

Kryteria podziału i delimitacja złożonych układów osadniczych - wprowadzenie do problemu /35

Główne czynniki i procesy kształtujące złożone układy osadnicze /47

Rozdział 3. Historia przemian politycznych oraz społeczno-gospodarczych Śląska - Górnego Śląska - Księstwa Siewierskiego/Nowego Śląska - Zagłębia Dąbrowskiego. Koncepcje i modele kształtowania się złożonych układów osadniczych /65

Rys historyczny przemian badanego terytorium /65

Koncepcje i modele kształtowania się złożonych układów osadniczych /84

Rozdział 4. Personalistyczne ujęcie tendencji rozwojowych badanego obszaru /107

Personalistyczne ujęcie rozwoju Górnego Śląska /107

Personalistyczne ujęcie rozwoju Zagłębia Dąbrowskiego /122

Rozdział 5. Województwo śląskie w latach 1922-1939 jako złożony układ osadniczy /131

Empiryczny wymiar złożoności układu osadniczego /131

Teoretyczny wymiar złożoności układu osadniczego województwa śląskiego w latach 1922-1939 /147

Rozdział 6. Województwo śląskie/katowickie w latach 1945-2024 jako złożony układ osadniczy /151

Policentryczność dynamiczna - rozważania wstępne /151

Policentrycznosć dynamiczna złożonych układów osadniczych województwa śląskiego/katowickiego/śląskiego w latach 1945-2024 /153

• Policentryczność polityczno-administracyjna i przestrzenna /154
• Policentryczność funkcjonalna i demograficzno-społeczna /164

Rozdział 7. Unikalność a typowość złożonego układu osadniczego - próba konceptualizacji  zagadnienia badawczego /185

Struktura złożonego układu osadniczego: składowe modeli relacje a bariery/ograniczenia, sieciowość, granice złożonego układu osadniczego /85

• Model względnej równowagi przestrzeni miejskiej /186
• Powiązania/relacje a bariery/ograniczenia przestrzeni miejskiej /191
• Sieciowość złożonego układu osadniczego /196

Dynamika składowych przestrzeni miejskiej złożonego układu osadniczego /201

• Dynamika zewnętrzna /201
• Dynamika wewnętrzna /205

Granica a policentryczność polityczno-administracyjna /211

Podsumowanie /225

Literatura /231

Spis rycin /265

Spis  tabel /269

Summary /271

Zusammenfassung /27