Twierdza Zamość na tle europejskiej sztuki obronnej. Nowożytne fortyfikacje Lubelszczyzny Tom. 2

Autorzy: Grażyna Michalska, Łukasz Michalski

Rok wydania: 2025

Liczba stron: 162

Okładka: miękka

Format: 16,5 cm x 23,5 cm 

W drugim tomie serii, Autorzy na warsztat wzięli Zamość, który w zamierzeniu kanclerza Jana Zamoyskiego […], miał stać się miastem-twierdzą wybudowaną na surowym korzeniu. W monografii został przedstawiony rozwój Zamościa jako castellum urbis, od jego lokacji w 1580 r. do 2 poł. XIX w. Autorzy prześledzili ewolucję fortyfikowania twierdzy w kontekście ówczesnych koncepcji ars militaris oraz na tle innych realizacji. Przedstawili przekształcenia fortyfikacji Zamościa konieczne dla utrzymania potencjału militarnego. Było to szczególnie istotne, wobec permanentnie zmieniającej się techniki prowadzenia działań oblężniczych, a zatem wymuszonej konieczności wypracowywania sposobów skutecznej obrony. […] Należy pamiętać, że na szczególną złożoność omówionej w publikacji tematyki, wpływał też fakt historycznego funkcjonowania Zamościa w trzech różnych systemach państwowych – polskim, austriackim i rosyjskim – co implikowało rozwój jego umocnień, zgodny z przyjętymi w tych państwach doktrynami w zakresie sztuki oblężniczej i fortyfikacyjnej.

- dr Maciej Sobieraj, historyk wojskowości

Spis treści:

Wprowadzenie /9

Krajobraz forteczny Europy w XVI wieku /13
Bastion wchodzi do gry /15
Twierdze bastionowe /19
Miasta w obwodach bastionowych /23
Holenderskie dokonania forteczne /29
Ferrara – skansen fortyfikacyjny /30
Uwagi o uniwersalności sztuki obronnej /31

Twierdza Zamość. Budowa miasta 1580–1618 /33
Pomysł – Jan Zamoyski i Bernardo Morando /33
Prawdopodobne inspiracje /35
Powstanie miasta /37
Struktura forteczna morandowskiego Zamościa /40
Standard militarny twierdzy /53

Sztuka obronna w XVII wieku /57
Francja forteczna /57
Holandia po raz drugi /62
Fortyfikacje bastionowe w Polsce /63

Zamość XVII-wieczny /69
Moderatorzy twierdzy: Andrea dell’Aqua i Jan Michał Link /69
Obwód bastionowy /70
Barkowe urządzenia obronne /73
Kojce czołowe /74
Wały kurtyn i bastionów /75
Bramy /75
Zalewa, fosa, dzieła zewnętrzne /75
Ocena standardu funkcjonowania militarnego twierdzy pod koniec XVII wieku /76

XVIII-wieczne trwanie twierdzy Zamość /79

Europa warowna w XVIII wieku i początkach XIX wieku /81
Fortyfikacja pruska /84
Dokonania austriackie /85
Rosja forteczna /85
Przykłady XVIII-wiecznych twierdz /86

Twierdza Zamość w Księstwie Warszawskim (1809–1813) /95
Nowe porządki Jana de Grandville Malleta /95
Zakres modernizacyjny /96
Ocena działań Malleta /100

Ostatni okres twierdzy Zamość (1816–1866) /103
Powrót Malleta /103
Struktura bojowa ostatniej formy historycznej /106
Ocena standardu twierdzy w ostatnim okresie funkcjonowania militarnego /127

Twierdza Zamość dzisiaj /141

Wykaz skrótów /149
Spis ilustracji /151
Bibliografia /159