Słowiańska gorączka. Moda, mistyka i mistyfikacje XIX wieku

Autorka: Aleksandra Seliga

Rok wydania: 2026

Liczba stron: 355

Okładka: twarda

Format: 15,0 cm x 21,0 cm

Bogowie, demony i mistyfikacje. Słowiańszczyzna między nauką a legendą

Skąd wzięła się fascynacja dawną Słowiańszczyzną? Czy współczesna moda na słowiańskie wierzenia i legendy jest rzeczywiście nowym zjawiskiem? Autorka pokazuje, że jej korzenie sięgają znacznie głębiej – do czasów zaborów, gdy pisarze, poeci i badacze poszukiwali w słowiańskiej przeszłości źródeł narodowej tożsamości.

To opowieść o romantycznych wizjach dawnych bogów i demonów, naukowych próbach rekonstrukcji pogańskich wierzeń oraz o mitach, które przez ponad sto lat kształtowały wyobrażenia o przeszłości. Książka ukazuje, jak literatura, nauka i kultura wspólnie tworzyły obraz Słowiańszczyzny – nie zawsze zgodny z historyczną prawdą, ale niezwykle ważny dla polskiej świadomości kulturowej. 

(opis wydawcy)

Spis treści:

Wstęp. Wiek XIX i "niesamowita Słowiańszczyzna" /9

Rozdział I. Przed romantyzmem. Mity Słowian w oświeceniu /14

Oświeceniowa historiozofia /16

Słowiański panteon Adama Naruszewicza. Demokracja wiecowa Joachima Lelewela /26

Arkadyjska, pacyfistyczna przeszłość według Johanna Herdera /38

Fałszerstwa, mistyfikacje i apokryfy, czyli o potrzebie "słowiańskich starożytności" /42

Legendarne początki Polski w najciekawszych tekstach oświecenia inspirowanych dawną Słowiańszczyzną /51

Rozdział II. Słowiańskie szaleństwo. O tym, jak rodzima mitologia i folklor zawładnęły wyobraźnią romantyków /73

Przełom sentymentalno-romantyczny. Europejska sztuka swych korzeni /73

Zorian Dołęga-Chodakowski - pionier, wzór, trendsetter /78

Młodego Mickiewicza i innych Filomatów związku ze Słowiańszczyzną /88

O rękopisie Trentowskiego i romantycznych pseudobogach /104

Ziewończycy. O tym jak słowiańscy bogowie trafili do gazet /120

Ryszard Berwiński i Bogunka na Gople. O najdziwniejszej romantycznej propozycji literackiej /144

Czy Mickiewicz naprawdębył świadkiem obrzędu dziadów? /151

Słowiańszczyzna Słowackiego, czyli o mroku, zbrodni i zemście. Jak Balladyna i Lilla Weneda przełamały obraz uroczej Słowianki? /159

Narcyza Żmichowska i poemat Maina i Kociej /82

"Szkoła ukraińska" polskiego romantyzmu. O poszukiwaniu reliktów dawnej wiary na Kresach Wschodnich /198

Rozdział III. Słowiańszczyzna w pozytywizmie. Od mitu do faktu /237

Rozwój badań etnograficznych i archeologicznych /238

Piast, Rzepicha i praca u podstaw. Polskie legendy etiologiczne okiem pozytywistów /242

W mysiej wieży - o pierwszym polskim slavic booku. Kraszewskiego Stara baśń i jej wpływ na (pop)kulturę /257

Rozdział IV. Powrót mitu, powrót symbolu. Słowiańszczyzna w Młodej Polsce /272

Odrodzenie słowiańskiej mody. Chłopomania /272

Słowiańska wyobraźnia Wyspiańskiego, O Legendach i Wandzie /277

Baśń nad Baśniami Dzieduszyckiego /287

Eklektyzm poezji Bronisławy Ostrowskiej. Czy wszystkie boginie są jedną Boginią? /291

Trans, ekstaza i reinkarnacja. O wątkach słowiańskich i kapłaństwie Maryli Wolskiej /297

Modernistyczne słowiańskości wszelakie /307

Zakończenie /323

Bibliografia /327