Siedemnastowieczne imiennictwo osobowe północnej Rosji na tle lokalnej kultury

Autorka: Bożena Hrynkiewicz-Adamskich

Rok wydania: 2012

Liczba stron: 500

Okładka: miękka

Format: 17,0 cm x 24,0 cm

Autorka proponuje nowe i oryginalne podejście do zagadnień dawnego rosyjskiego imiennictwa osobowego. Wychodzi ona z założenia, że nazwy osobowe są produktem i zarazem integralnym składnikiem lokalnej kultury i jej znakami. W pracy podejmuje próbę semiotycznej interpretacji tradycyjnych słowiańskich nazw osobowych, polegającą na wyjawieniu przenoszonej za ich pośrednictwem myśli mitycznej. Zastosowana metoda stanowi o wartości pracy. Według mojej wiedzy brakowało dotąd szerokiego opracowania wschodniosłowiańskiego historycznego materiału imienniczego z punktu widzenia antropologii kulturowe i etnolingwistyki.

- z recenzji prof. dra hab. Jana Sosnowskiego

Spis treści:  

Wprowadzenie /7

1. Stan badań historycznej antroponomastyki rosyjskiej .7

2. Z dziejów Wielkiego Ustiuga /11

3. Księgi celne północnego szlaku rzecznego z lat 1633-1636 oraz 1678-1680 jako źródło materiału antroponimicznego /13

4. Zamierzenia badawcze  /14

5. Perspektywa poznawcza /16

6. Plan pracy /18

Rozdział I. Siedemnastowieczne imiennictwo osobowe północnej Rosji /21

1. Typy nazw osoboych /24

2. Charakterystyka poszczególnych kategorii antroponimicznych /33

2.1. Antroponimy tradycyjne /33

• Composita słowiańskie /33
• Nazwy jednotematowe /41
• Nazwy odzawodowe /136
• Nazwy odmiejscowe /145

2.2. Imiona chrześcijańskie /159

• Formy podstawowe /161
• Derywaty /165
• Przegląd odmian imion chrześcijańskich i form od nich pochodnych /170
• Listy frekwencyjne /185

2.3. Pozostałe imiona zapożyczone /189

2.4. Patronimika /195

Rozdział II. Antroponimy słowiańskie jako wytwór kultury ustnej /202

1. Wzory myślenia w kulturach tradycyjnych /204

2. Pamięć zbiorowa i sposoby przekazywania informacji w kulturze bezpiśmiennej /206

3. Przedchrześcijański światopogląd Słowian a ich imiona osobowe /207

4. Utajnianie imienia u Słowian - świadectwa językowe a dane etnograficzne /212

5. Ochrona przed złymi mocami - apotropaiony /217

6. Projekcja przyszłości w słowiańskim imiennictwie osobowym /218

7. Budowa morfologiczna imion słowiańskich a ich funkcje mediacyjne /221

8. Funkcja zachowawcza słowiańskich antroponimów /225

9. Refleksy słowiańskiego kodu kulturowego w tradycyjnych odapelatywnych nazwach osobowych /227

9.1. Antroponimy motywowane przez słownictwo opisujące porządek kosmiczny /228

9.2. Antroponimy motywowane przez nazwy nawiązujące do świata roślin /231

9.3. Antroponimy motywowane przez nazwy gatunków fauny /238

9.4. Antroponimy motywowane przez nazwy produktów spożywczych /248

9.5. Antroponimy motywowane przez nazwy instrumentów muzycznych /252

9.6. Antroponimy motywowane przez nazwy przedmiotów ostrych (także do uderzania, bicia) /253

9.7. Antroponimy motywowane przez nazwy przedmiotów wyplatanych  /255

9.8. Antroponimy motywowane przez nazwy nieczystości, brudu /255

9.9. Antroponimy motywowane przez nazwy ekskrementów /256

9.10. Antroponimy motywowane przez nazwy części ciała ludzkiego lub zwierzęcego /257

9.11. Antroponimy motywowane przez określenia chorób /258

9.12. Antroponimy motywowane przez nazwy odzieży /259

9.13. Antroponimy motywowane przez nazwy związane z religią i demonologią /261

9.14. Antroponimy nawiązujące do tradycyjnej numerologii /263

9.15. Antroponimy odwołujące się do słowiańskiej symboliki chromatycznej /267

9.16. Antroponimy motywowane przez określenia prześmiewców /268

9.17. Antroponimy motywowane przez określenia osób wielomównych /270

9.18. Antroponimy motywowane przez nazwy wykonawców zawodów w kontekście obrzędów przejścia /270

9.19. Nazwy osobowe motywowane przez etnika i nazwy odmiejscowe jako świadectwo arachaicznej opozycji swój : obcy /275

10. Uwagi końcowe /277

Rozdział III. Echa reform cerkiewnych - przebudowa fundamentów kultury /280

Rekapitulacja /290

Bibliografia z wykazem skrótów źródeł /297

Wykaz pozostałych skrótów /317

Inwentarz nazw osobowych /319

Summary /496