Potencjał polskości czyli blaski i cienie Polaków na przestrzeni dziejów

Autor: Łukasz Janus

Rok wydania: 2026

Liczba stron: 358

Okładka: miękka ze skrzydełkami

Format: 13,0 cm x 20,5 cm

Prezentowana publikacja to konfrontacyjne spojrzenie na przeszłość i teraźniejszość. Powtarzalność historii, znana z przysłowia „historia kołem się toczy”, to cykliczne przemiany, wydarzenia i zjawiska, które stanowią przyczynek zarówno do nauki, jak i refleksji. Z uwagi na to, że polska wrażliwość na historię i przeszłość bywa niewystarczająca, nierzadko powtarzane są błędy wieków minionych, które nie są wcale „nowością naszych czasów”. Wskazanie ich zatem i scharakteryzowanie jest motywem przewodnim tej książki. Polskość również, jako pierwiastkowa cecha narodowa, ujęta jest dwojako – zarówno pozytywnie, jak i negatywnie, jako wada eksplikowana przez powtarzanie popełnianych w przeszłości błędów. Autor nie wystrzega się komentowania opisywanych wydarzeń, dzieląc się przy okazji własną refleksją – z zachowaniem zgodności faktograficznej i z dala od fantastyki historycznej. Książka ukazuje zatem przekrojowo komponent polskości na przestrzeni wieków.

(opis wydawcy)

Spis treści: 

Przedsłowie. Zamiast recenzji - spojrzenie profesora (prof. dr hab. Marek Kornat) /9

Wstęp. Szpilka w kole historii. (Nie)osobisty dialog z Polską /13

Podziękowania /17

Serce Europy /21

• Niemcy /26
• Czechy /32
• Słowacja /36
• Ukraina /38
• Białoruś /55
• Litwa /61
• Rosja /75
• Europa i świat /102
• Komentarz (dr med. Jan Spiechowicz) /108

Wyssana z mlekiem matki - martyrologia /109

• Pominiki martyrologii i ich cień /111
• Martyrologia w polskiej literaturze i na ekranie /117
• Boska opatrzność /128
• Martyrologia w szkolnych ławkach - kształcenie genów ofiary /130
• Przełamując schemat: zapomniane sukcesy i powody polskiej dumy /134
• Komentarz (dr hab. Tomasz Majewski, prof. UJ)  /143

Komplement w polskim wydaniu - hejt /147

• Moda na hejt, czyli współczesna twarz starej niechęci /149
• Mit i rzeczywistość: minona polska tolerancja /157
• Nienawiść w przeszłości /163
• Polska nienawiść /180
• Komentarz (prof. dr hab. Jacek Majchrowski) /192

Społeczeństwo JP2 czy JP? /197

• Stara i młoda wiara: pokoleniowy rozłam /198
• Duchowieństwo w cieniu przeszłości /200
• Co teraz? /206
• Kościół obecnie /213
• Czy jednak JP? Analiza buntu i braku autorytetu /217
• Komentarz (ks. dr hab. Dariusz Raś) /222

Sól w polskim oku, czyli mentalny spadek po komunizmie /227

• Transformacja ustrojowa - drażliwe tabu /229
• Symbole minionej epoki /236
• Ocena przeszłości /241
• Ślady przeszłości /251
• Komentarz (prof. dr hab. Piotr Franaszek) /256

Kotwica i "Che" Guevara, czyli o polskim patriotzmie /261

• Język /268
• Tradycje /271
• Dwudniowa duma - patriotyzm od święta /273
• Dni warte wspomnienia - prawdziwy wymiar narodowej pamięci /277
• Komentarz (Bogusław Sonik) /281

"Przedmurze" Zachodu czy zdrajca Wschodu? /285

• Europa Wschodnia /287
• Europa Zachodnia /309
• Komentarz (dr Karolina W. Olszowska) /354

Epilog. Szpil(k)a w tryby koła historii /357