Południe Ukrainy 1990 - 2013 regionalna historia polityczna

Autor: Grzegorz Skrukwa

Rok wydania: 2025

Liczba stron: 530 

Okładka: miękka

Format: 16,5 cm x 23,5 cm

Monografia dogłębnie analizuje dzieje polityczne trzech południowych obwodów Ukrainy – odeskiego, mikołajowskiego, chersońskiego – oraz Autonomicznej Republiki Krymu od początku lat 90. XX w. do 2013 r. Autor wypełnia istotną lukę badawczą, przybliżając Czytelnikom losy mniej znanych terenów w porównaniu z zachodnimi czy wschodnimi ziemiami Ukrainy. Książka dzieli się na siedem rozdziałów, z których pierwsze dwa mają charakter wprowadzający. W pierwszym rozdziale opisuje się budowanie autonomii i tożsamości Ukrainy, kraju niezwykle zróżnicowanego pod względem regionów, a w dodatku poddanego nieustannej presji zewnętrznej ze strony Rosji. Drugi rozdział skupia się na dawnych i współczesnych uwarunkowaniach życia w południowych regionach Ukrainy. Kolejne cztery rozdziały dotyczą po kolei każdej ze wspomnianych wcześniej jednostek administracyjnych. Ostatni, siódmy rozdział, analizuje rolę morskiego sektora w budowaniu tożsamości ukraińskiej. Monografię uzupełnia cenny aneks, zawierający wyniki wyborów prezydenckich i parlamentarnych na Południu Ukrainy w l. 1991-2012.

(opis wydawcy)

Spis treści: 

Wstęp /11

Rozdział 1. Ukraina 1990-2013: budowanie autonomii, tożsamości i jedności narodu w zróżnicowanym regionalnie państwie pod presją zewnętrzną /33
1.1. Dziedzictwo tożsamościowe Ukraińskiej SRR  /35
1.2. Niepodległa Ukraina – między państwem narodowym a postimperialną peryferią  /44
1.3. Kwestia językowa w niepodległej Ukrainie i językowe zróżnicowanie regionalne  /54
1.4. Siły polityczne wobec tożsamości, jedności i autonomii  /63
1.5. Rosyjska presja na ukraińską tożsamość, jedność i autonomię /89

Rozdział 2. Południe w zróżnicowaniu regionalnym Ukrainy: uwarunkowania historyczne i sytuacja współczesna do 2013 r. /100
2.1. Podziały starożytne, średniowieczne i wczesnonowożytne: Ukraina i Wielkie Stepowe Pogranicze /104
2.2. Doba imperialna /112
2.3. Ukraińska rewolucja narodowa 1917-1921 i podziały regionalne /120
2.4. Ukształtowanie terytorium Ukraińskiej SRR i jej podziału administracyjnego 1921-1954 /127
2.5. Nierównomierna industrializacja i nierównomierna rusyfikacja 1954-1991 /142
2.6. Niepodległa Ukraina: regiony i regionalizmy 1991-2013 /150

Rozdział 3. „Taki da, taki nasza”? Odessa i obwód odeski 1990-2013  /159
3.1. Obwód i metropolia u progu przemian: między „Ruchem”, „Noworosją” i Wszechświatowym Klubem Odessitów /165
3.2. 1990-1994: pierwsze pluralistyczne wybory, niepodległość Ukrainy  /174
3.3. „Odeski konflikt”: Rusłan Bodełan kontra Eduard Hurwic (1994--1998) /178
3.4. Gubernatorstwo Hrynewećkiego – wielowektorowość doby Kuczmy (1998-2004) /190
3.5. Pomarańczowa rewolucja – przełom bez konsekwencji (2004-2010)  /196
3.6. W stronę Russkiego Miru. Epoka Kostusiewa i Matwijczuka (2010--2013)  /214

Rozdział 4. „Kraina Bożej Rzeki”, „rezerwat ery zastoju”, terytorium gniewu? Mikołajów i obwód mikołajowski 1990-2013 /232
4.1. Od regionu zamkniętego do części „czerwonego pasa” (1990-1994) /234
4.2. Epoka Kinacha i Harkuszy – między bezideowością a miękką ukrainizacją (1994-2004) /241
4.3. Od pomarańczowej rewolucji do „politycznego bagna” (2004-2010) /247
4.4. Droga do Wradijiwki – rusyfikacja, autorytaryzm i sprzeciw (2010--2013) /260

Rozdział 5. Paradoksy Taurii: Chersoń i obwód chersoński 1990-2013  /277
5.1. Od protestów ryżowych do Kozackiego Dzwonu – Chersońszczyzna w okresie pieriestrojki i pierwszych lat niepodległości  /284
5.2. „Czerwony pas”, korowód gubernatorów i cień Potiomkina - Chersoń i obwód chersoński 1994-2004  /289
5.3. „Pomarańczowa wyspa”? – obwód chersoński 2004-2010  /298
5.4. „Budowanie kwitnącego kraju” – Chersońszczyzna pod rządami regionałów 2010-2013 /307

Rozdział 6. Krym: nie-kontynentalna Ukraina? /316
6.1. Od obwodu do republiki autonomicznej: Krym w przededniu niepodległości Ukrainy  /316
6.2. Krym w obliczu niepodległości Ukrainy: epoka Bagrowa 1991-1994  /329
6.3.  „Mieszkowszczyzna” – próba secesji Krymu 1993-1995 i jej powstrzymanie  /347
6.4. „Przywracanie Krymu w pole prawne Ukrainy” – 1995-1999  /358
6.5. Krym w latach 1999-2004: pozornie stabilna autonomia, rosyjska próba zaboru wyspy Tuzła /367
6.6. Krym po pomarańczowej rewolucji (2004-2010) /378
6.7. „Rządy macedońskie” – Krym w latach 2010-2013 /390

Rozdział 7. Państwo morskie czy państwo obok morza? Morski sektor Ukrainy a tożsamość narodowa 1991-2013 /400
7.1. Konflikt rosyjsko-ukraiński o Flotę Czarnomorską i początki Marynarki Wojennej Ukrainy 1991-1997 /402
7.2. Marynarka Wojenna Ukrainy 1997-2013 – między demonstrowaniem bandery a degradacją /430
7.3. Upadek CzMP i podflażnycy – cywilny sektor morski Ukrainy 1991-2013 /449

Zakończenie  /467
Aneks. Wyniki wyborów prezydenckich i parlamentarnych na Południu Ukrainy 1991-2012 /481
Bibliografia /491
I.  Dokumenty opublikowane /491
II. Bazy danych: ustawodawstwo, wyniki wyborów, statystyka, wyniki badań społecznych  /491
III.  Media  /491
IV. Strony personalne i instytucji  /492
V.  Publicystyka, wspomnienia, analityka  /493
VI.   Opracowania /496
Zasady transliteracji /508
Wykaz najważniejszych skrótów /509
Indeks nazwisk /511
Summary /525