Polska i Polacy w literaturze francuskiej (XIV - XIX w.)

Autorzy: Wiesław W. Malinowski, Jerzy Styczyński

Rok wydania: 2016

Liczba stron: 478

Okładka: miękka ze skrzydełkami

Format: 16,5 cm x 23,5 cm

Opracowanie jest pierwszą w języku polskim tak szeroką prezentacją poloników w literaturze francuskiej. Gromadzi 156 tekstów lub fragmentów tekstów, jakie poświęcili Polsce i Polakom pisarze francuscy w okresie od XIV wieku po rok 1918; każdy z nich opatrzony został notą wprowadzającą oraz niezbędnymi komentarzami i wyjaśnieniami. W odróżnieniu od licznych opracowań historycznych na temat stosunków polsko-francuskich, niniejsza antologia krytyczna proponuje perspektywę literacką: utwór poetycki, powieść, sztuka teatralna, pamiętnik, list czy relacja z podróży najlepiej odsłaniają opinie i stereotypy, jakie w ciągu stuleci rodziły się, funkcjonowały i często wciąż jeszcze funkcjonują we Francji na temat Polski i Polaków. Czasami leżą wręcz u ich źródeł. Składają się zarazem na żywą i barwną ilustrację związków historycznych.

Bogaty wybór nieznanych dotychczas w ogromnej większości czytelnikowi polskiemu literackich dokumentów w starannym przekładzie, przejrzysty, chronologiczny układ materiału i dokładne referencje bibliograficzne – czynią z pracy ważny instrument dla czytelnika czy badacza pragnącego śledzić obraz Polski w życiu intelektualnym, literackim i artystycznym Francji.

(opis wydawcy)

Spis treści:

Wstęp /5

Guilaume de Machaut (ok. 1300-1377)  /13

• Zdobycie Aleksandrii /13

Pierre de Ronsard (1524-1585)  /17

• Mówi Nimfa z Francji /17
• Panegiryk Sławy, HenrykowiIII, królowi Francji i Polski /18

Claude Binet (ok. 1553 - ok.1600) /20

• Pożegnanie Najjaśniejszego Króla Polski przez Francję /20

Philippe Desportes (1546-1606) /22

• Pożegnanie Polski /22

Agrippa d`Aubigne (1552-1630) /25

• O Sarmaci bez króla! /25
• Bóg przysłał /26

Jean de La Gessee (1551-1596) /28

• Na Jego elekcję i wyjazd do Polski /28
• O Francuzach i Polakach /29
• O Polsce /29
• O pierwszych chrześcijańskich królach Polski /30

Anonim (XVI w.) /31

• Historia niezwykłej i tragicznej śmierci Popiela, Króla Polski, którego okrutne czyny znajdują odbicie w poczynaniach jego następcy Henryka Walezego /31

Gui du Faur de Pibrac (1529-1584), autor domniemany  /33

• Grób Wandy, dzielnej i pełnej cnoty królowej Polski, pod Krakowem widoczny /33

Francoise de Motteville (ok. 1621-1689) /35

• Pamiętniki /35

Rene de Sainte-Espine (1610-1671) /40

• Strofy na przybycie do Paryża, 25 października 1645, Prześwietnego Księcia Wojewody, Ambasadora Nadzwyczajnego, Najjaśniejszego Króla Polski /40

Marc-Antoine Girard de Saint-Amant (1594-1661) /43

• List na tematy różne do Pana Des Noyers, Sekretarza Najjaśniejszej Królowej Polski /43
• List polski, do Teandra /45
• Strofy o błogosławionym stanie Najjaśniejszej Królowej Polski i Szwecji /47

Gedeon Tallemant des Reaux (1619-1692) /49

• Historyjki /49

Jean Rotrou (1609-1650)  /50

• Wacław /50

Francois de La Mothe Le Vayer (1588-1672)/55

• O Polsce /55

Nicolas Payen (1634 - po 1704) /58

• Podróże pana Payena /58

Jean de La Fontaine (1621-1695) /64

• Do Jej Najjaśniejszej Wysokości Księżnej Bawarskiej /64

Jean de Prechac (1647-1720) /67

• Piękny Polak. Historia miłosna /67

Jean-Francois Regnard (1655-1709) /69

• Podróż do Polski /69

Jean Commire (1625-1702) /78

• O królu Polski /78

Auguste Poubeau de Bellechaume /80

• Na ślub Ludwika XV, króla Francji, z Marią Leszczyńską, księżniczką polską krwi królewskiej /80

Bernard Routh (1695-1768) /82

• Oda do Królowej /82

Abbe Barron /85

• Pieśń dziękczynna na ślub Króla z Polską Księżniczką Marią Leszczyńską, Córką króla Stanisława, ofiarowana Jego Królewskiej Wysokości 7 września 1725 r. /85

Wolter (1694-1778) /87

• Historia Karola XII /87
• Wiersz ofiarowany Królowej. Na powtórną elekcję króla Stanisława na tron polski 1733 /92
• Do króla Stanisława /93
• Do króla Stanisława. Na zamknięcie teatru w Luneville /93
• Kandyd /94
• Na wybór księcia Poniatowskiego na tron polski /96
• Listy /97
• Do Fryderyka II, króla Prus, 16 października 1772 /97
• Do Fryderyka II, króla Prus, 18 listopada 1772 /99

Pierre-Charles Porquet (1728-1796) /100

• 20 października 1763. Wiersz Lotaryńczyków do króla Stanisława, z okazji wakatu na tronie polskim po śmierci elektora saskiego /100

Elie-Catherine Freron (1718-1776) /101

• Wiersz ofiarowany Królowi Polski, księciu Lotaryngii i Baru w Wersalu, 28 września 1756 roku /101

Nicolas de Chamfort (1740-1794)  /103

• Charaktery i anegdoty /103

Jean-Jacques Rousseau (1712-1778) /105

• Uwagi o rządzie polskim i jego projektowanej naprawie /106

Gabriel Bonnot de Mably (1709-1785) /114

• O rządzie i prawach w Polsce /115

Jean-Paul Marat (1743-1793) /120

• Przygody młodego hrabiego Potowskiego. Powieść z czasów konfederacji barskiej /122

Louis Antoine de Caraccioli (1719-1803) /128

• Listy do słynnej zmarłej w Polsce /128
• Podróż Rozumu po Europie /130

Louis-Philippe de Segur (1753-1830) /134

• Pamiętniki, czyli Wspomnienia i Anegdoty /134

Jacques-Henri Bernardin de Saint-Pierre (1737-1814) /138

• Uwagi o Polsce /139
• Mowa starego chłopa polskiego /144

Claude-Carloman de Rulhiere (1735-1791) /146

• Historia anarchii w Polsce i rozbioru Rzeczypospolitej. Wprowadzenie /146

Jacques Delille (1738-1813) /150

• Ogrody /150

Andre Chenier (1762-1794) /153

• Maria Cosway /153 

Jean-Baptiste Louvet de Couvray (1760-1797) /155

• Przygody miłosne kawalera de Faublas /156

Jacques-Antoine de Reveroni Saint-Cyr (1767-1829) /160

• Pauliska, czyli nowa perwersja. Pamiętniki pewnej Polki /161

Charles Pigault-Lebrun (1753-1835)  /165

• Metusko, czyli Polacy. Nowela trzecia /165

Sophie Senneterre de Renneville (1772-1822) /168

• Stanisław, król Polski, powieść historyczna /169

Charles de Lasalle (1775-1809) /172

• Wiersz generała Lassalle`a /172

Jean-Guillaume-Antoine Cubelier de Trye (1766-1824) i Jean-Bernard-Eugene-de Cantiran de Boirie (1785-1837) /173

• Stanisław Leszczyński, czyli oblężenie Gdańska /175

Lazare-Nicolas-Marguerite Carnot (1753-1823)  /181

• Wanda, królowa Polski /182

Germaine de Stael (1766-1817)  /186

• O Niemczech /186
• Dziesięć lat wygnania /187

Jean-Baptiste Barjaud (1785-1813) /190

• Odrodzenie Polski /190

Auguste de Lagarde (1783-1853) /195

• Pogrzeb Kościuszki w kryptach królów polskich w Krakowie /196

Eugene de Pradel (1784-1857) /199

• Polscy lansjerzy /199

Aleksander Dumas (1802-1870) /201

• Lipsk /201
• Królowa Margot /206

Antoine Deschamps de Saint-Amand, zwany Antony (lub Antoni) Deschamps (1800-1869) /209

• Polski ułan (31 marca 1814)  /209

Casimir Delavigne (1793-1843) /211

• Dies irae Kościuszki  /211
• Warszawianka z 1831 roku /213

Gerard de Nerval, pseudonim Gerarda Labrunie (1808-1855) /216

• Naprzód marsz! /217

Andre van Hasselt (1806-1874)  /222

• Do Polaków /222

Emile Souvestre (1806-1854) /227

• Kantata polska /227

Pierre-Jean de Beranger (1780-1857)  /230

• Poniatowski /230
• Śpieszmy się! /232

Alfred de Musset (1810-1857) /234

• Do Polski  /234

Felix Pyat (1810-1889) /235

• Pierścionek. Epizod z polskiej wojny /235

Auguste Barthelemy (1794-1867) /239

• Piątek wieczór - 16 września /239
• Warszawa /240
• Emigracja polska. Do miast wschodniej Francji /245

Auguste Barbier (1805-1882)  /248

• Warszawa /248
• Szturm Węgrowa /251
• Kościuszko (1794) /253

Felicite-Robert de Lamennais (1782-1854) /254

• Wzięcie Warszawy /254
• Hymn do Polski  /255

Charles de Montalembert (1810-1870) /257

• Modlitwa katolika francuskiego za Polskę /257
• Naród w żałobie /259
• Powstanie polskie /263

Maurice de Guerin (1810-1839) /266

• O Polsce /266
• Dwa anioły /268

Leon Gozlan (1803-1866) /270

• Teraz my /270

Nepomucene Lemecier (1771-1840)  /272

• Przywracanie porządku w Polsce /272

Pierre-Nicolas-Ferdinand Papion du Chateau (1796-1876) /275

• Polska Amazonka /275
• Gościnność Francji. Do wygnańców polskich /276

Justin Maurice (1810-1849) /278

• Emilia Plater /278

Eugene Pottier (1816-1887) /282

• Ostatnia nadzieja /282
• Śpiew kozaka /284

Marceline Desbordes-Valmore (1786-1859)  /286

• Polska narzeczona /287

Victor Hugo (1802-1885) /289

• Bracia, ostatnie słowo /289
• Samotna u stóp wieży /291
• Nędznicy /292
• Polska. Przemówienie wygłoszone w Izbie Parów 19 III 1846 /294
• Biesiada polska. Rocznica rewolucji polskiej 29 listopada 1852 /295
• Dwudziesta trzecia rocznica rewolucji polskiej, 29 listopada 1853 na Jersey /297
• Do wojska rosyjskiego /297
• Do Komitetu Budowy Pomnika Mickiewicza /298

Victor de Laprade (1812-1883) /300

• Do wygnańców /300
• Resurrecturis. Do Polaków /302
• Do męczenników /303

Edgar Quinet (1803-1875) /306

• Poniatowski /306

Louise Colet (1810-1876) /309

• Przesłanie do polskiej emigracji /309
• Przebudzenie Polski /310

Pierre Gras /312

• Pieśń francuska dla Polski /312

Francois-Rene de Chateaubriand (1768-1848) /314

• Pamiętniki zza grobu /314

Alfred de Vigny (1797-1863) /319

• Cinq-Mars /320
• Wanda. Historia rosyjska /321
• Despota /325

Jules Michelet (1798-1874) /326

• Wykłady wygłoszone w College de France /326
• Do Członków Rządu Tymczasowego /327
• Męczeńska Polska. Kościuszko /328

Jean-Baptiste-Henri-Dominique Lacordaie (1802-1861) /330

• Polska /330
• O człowieku jako istocie moralnej /331

Pierre Dupont (1821-1870) /332

• Koniec Polski /332

Honore de Balzac (1799-1850) /337

• Fałszywa kochanka /337
• Kuzynka Bietka /343
• Krzywe zwierciadło historii współczesnej /347
• List do Pani Hańskiej /349

George Sand (1804-1876) /351

• Dzieje mojego życia /351

Louis-Gustave-Fortune Ratisbonne (1827-1900) /356

• Polska. Legenda /356

Sully-Prudhomme (1839-1907) /359

• Polski chór /359

Hippolyte Lucas (1807-1878) /363

• Polskie dziecię /363

Jean-Santiago Megret de Belligny (1826-1905) /365

• Kościuszko, czyli Polska w roku 1794 /365

Erckmann-Chatrian /369

• Historia rektruta z 1813 roku /369

Jules Barbey d`Aurevilly (1808-1889) /371

• Żonaty ksiądz /372

Edouard Vicq (1819-1886) /374

• Polska i piosenki /374

Victor Cherbuliez (1829-1899) /376

• Przygoda Władysława Bolskiego /377

Catulle Mendes (1841-1909) /381

• Matki wrogami /381

Maurice Rollinat (1846-1903) /387

• Chopin /388

Emile Gouedau (1849-1906) /390

• Polacy /390

jean Lorrain (Paul Duval, 1855-1906) /400

• Typowa Rosjanka /401

Leon Valade (1841-1884) /404

• Finis Poloniae /404

Armand Silvestre (1837-1901) /406

• Rosja. Wrażenia - Portrety - Krajobrazy /406

O poeto, o Chopinie! /408

Alfred Jarry (1873-1907) /411

• Ubu Król, czyli Polacy /411
• Ubu na Montmartrze /417

Leon Paris /420

• Napoleon i Pani Walewska /420

Marcel Proust (1871-1922) /423

• Chopin /423
• W poszukiwaniu straconego czasu /424

Anna de Noailles (1876-1933) /426

• Muzyka Chopina /426

Emmanuel Charbier (1841-1894), Emile de Najac (1828-1899) i Paul Burani (1845-1901) /428

• Król mimo woli, opera komiczna w trzech aktach /428

Andre Gide (1869-1951) /430

• Odpowiedź na międzynarodową ankietę zorganizowaną przez Henryka Sienkiewicza /430

Emile Verhaeren (1855-1916) /432

• Odpowiedź na międzynarodową ankietę zorganizowaną przez Henryka Sienkiewicza /432

Paul Ginisty (1855-1932) /433

• Odpowiedź na międzynarodową ankietę zorganizowaną przez Henryka Sienkiewicza /433

Paul Claudel (1868-1955) /435

• Pieśń rozdartego ludu /436

Edmond Rostand (1868-1918) /439

• Serce Chopina /440

Adrienne Blanc-Peridier (1884-1965) /446

• Płaszcz królowej Jadwigi /446

Maurice Maeterlinck (1862-1949) /448

• W sprawie Polski /448
• Polsce! /450

Bibliografia /453

Indeks osób /459

Spis ilustracji /469