O wielości linii rozwojowych w procesie historycznym. Próba interpretacji ewolucji społeczeństwa meksykańskiego

Autor: Krzysztof Brzechczyn

Rok wydania: 2004

Liczba stron: 344

Okładka: miękka

Format: 17,0 cm x 24,0 cm

Książka mieści się w kręgu badań historii teoretycznej czy teorii procesu historycznego. Dotyczy kwestii o zasadniczym znaczeniu dla poznania historycznego, a mianowicie jedności czy wielości dróg rozwoju społeczeństw. Pytanie to zostało rozważone w ujęciu teoretycznym oraz sprawdzone na przykładzie społeczeństwa meksykańskiego. Publikacja jest bardzo udaną próbą zastosowania modelu teoretycznego, która służy równocześnie sprawdzeniu jego stosowalności. Może stać się przedmiotem żywej polemiki, i to w kilku kręgach badaczy.

(opis wydawcy)

Spis treści:

Przedmowa /7

CZĘŚĆ I. Typologia teorii historiozoficznych

Rozdział I. Czy historiozofia prowadzi do schematyzacji procesu historycznego? /11

Wstęp /11

Wielość kręgów cywilizacyjnych a wielość linii rozwojowych. Próba eksplikacji /16

Typologia koncepcji historiozoficznych /18

Rozdział II. Podstawowe tezy nie-Marksowskiego materializmu historycznego. Analiza krytyczna /31

Typologia społeczeństw /31

Pewien przypadek teorii momentu duchowego. Panowanie religijne /35

Teoria momentu politycznego /39

• Model pierwszy społeczeństwa politycznego /39
• Model globalny społeczeństwa politycznego /46

Teoria momentu ekonomicznego /49

Modele ewolucji ekonomiczno-politycznej /59

• Model społeczeństwa o gospodarce stacjonarnej /59
• Model społeczeństwa o gospodarce dynamicznej /62

Interpretacja historyczna modeli nie-Marksowskiego materializmu historycznego /64

Mechanizm ewolucji społeczeństw pozaeuropejskich /66

CZĘŚĆ II. Próba rozwinięcia nie-Marksowskiego materializmu historycznego

Rozdział I. Rozwinięcie typologii społeczeństw w nie-Marksowskim materializmie historycznym /89

O wariantach społeczeństw supraklasowych /89

O dwóch wariantach społeczeństwa klasowego /92

O symbiozie układów klasowych. Próba eksplikacji /95

Rozdział II. Model pierwszy społeczeństwa ekonomicznego. Próba rewizji /100

Rozdział III. Model upadku imperium politycznego /110

Obóz a imperium. Próba klasyfikacji /110

Upadek imperium politycznego. Założenia statystyczne /111

Upadek imperium politycznego. Ujęcie dynamiczne /116

CZĘŚĆ III. Ewolucja społeczeństwa meksykańskiego. Próba interpretacji 

Rozdział I. Struktura i rozwój przedkolumbijskiego społeczeństwa azteckiego /125

Wstęp /125

Stratyfikacja klasowa w politycznej sferze życia społecznego /127

Stratyfikacja klasowa w kulturowej sferze życia społecznego /132

Stratyfikacja klasowa w gospodarczej sferze życia społecznego /136

Aztecki obóz ekonomiczny /144

Supraklasowe osobliwości azteckiej linii rozwojowej /156

Podsumowanie /166

Rozdział II. Struktura i rozwój kolonialnego społeczeństwa meksykańskiego /168

Stratyfikacja klasowa w politycznej sferze życia społecznego /168

Stratyfikacja klasowa w gospodarczej sferze życia społecznego /177

Stratyfikacja klasowa w kulturowej sferze życia społecznego /199

Charakterystyka oporu społecznego indiańskiej klasy ludowej /206

• Wstęp /206
• O dwóch typach rewolucji duchowych /207
• Rewolucje duchowe I rodzaju /208
• Rewolucje duchowe II rodzaju /215
• Deklasacja ekonomiczna /220
• Cykliczne rewolucje ekonomiczne I rodzaju /222

Podsumowanie /225

Rozdział III. Struktura i rozwój niepodległego społeczeństwa meksykańskiego /229

Geneza meksykańskiej niepodległości /229

Struktura społeczeństwa meksykańskiego /248

Rozwój polityczny Meksyku. Próba analizy modelowej /258

Okres społecznej transformacji /277

Społeczne podstawy porfiriatu /282

Podsumowanie /288

Zakończenie /291

Dodatki 

• Klasyfikacja przypadków symbiozy klasowej /300
• Gradient alienacji obywatelskiej /303
• Wpływ nieudanej próby podboju. O pewnym wariancie rozwoju imperium politycznego /304

Literatura /308

Indeks osób /325

Resumen /331

Summary /337