Na prawie polskim i niemieckim. Kształtowanie się ziemskiej własności szlacheckiej na Pomorzu Gdańskim w XIII - XVI wieku

(opis wydawcy)

Spis treści:

Wykaz skrótów /9

Wstęp /11

Rozdział 1. Rozwój własności ziemskiej rycerstwa na Pomorzu Gdańskim od pocz. XIII do1309 r. /22

1.1. Własność ziemska rycerstwa w pocz. XIII w. /22

1.2. Uwarunkowania rozwoju własności rycerskiej po 1227 r. /24

1.3. Własność rycerska w księstwie Sambora II w 3 ćw. XIII w. /25

1.4. Rozwój własności rycerskiej w księstwie pomorskim w czasie samodzielnego panowania Mściwoja II /29

Nadania na rzecz rycerzy i ich beneficjenci /29

Wielka własność rycerstwa do 1294 r. /34

Rozwój immunitetu w dobrach rycerskich /38

1.5. Budowa władztw możnych pomorskich na przełomie XIII i XIV w.  /48

Rozdział 2. Rozbudowa i funkcjonowanie władztwa terytorialnego Zakonu Krzyżackiego a zmiany w strukturze majątkowej pomorskiego rycerstwa w latach 1309-1454 /51

2.1. Zakon Krzyżacki a status prawny dóbr rycerskich /51

2.2. Przejmowanie własności rycerskiej przez Zakon /59

2.3.  Nadania Zakonu na rzecz rycerstwa /64

2.4. Ograniczenia swobody obrotu nieruchomościami /75

2.5. Udział rycerstwa w zarządzie terytorialnym kraju i związane z tym korzyści majątkowe /77

Rozdział 3. Formy gospodarowania i źródła dochodów dóbr rycerskich na Pomorzu Gdańskim pod panowaniem krzyżackim /82

Dochody z wsi chłopskich na prawie niemieckim /82

Dochody z wsi chłopskich na prawie polskim /88

Wielkość wsi chłopskich /92

Folwarki /94

Własność bezkmieca /97

Rozdział 4. Obciążenia ekonomiczne rycerstwa na Pomorzu Gdańskim w czasach panowania Zakonu Krzyżackiego /101

4.1. Ciężary prawa polskiego /101

Danina świni i krowy /101

Kośne /106

Przewód /108

Haber recher /109

4.2. Ciężary prawa niemieckiego /110

Płużne /110

Czynsz rekognicyjny /112

4.3. Czynsze pieniężne na rzecz Zakonu /113

4.4. Podatki nadzwyczajne /115

4.5. Dziesięcina biskupia /116

Rozdział 5. Obciążenia militarne rycerstwa pomorskiego na rzecz Zakonu Krzyżackiego w XIV - XV w. /119

5.1. Podstawa wymiaru obciążeń militarnych /120

5.2. Rodzaje służby zbrojnej rycerstwa i jej koszty /126

5.3. Zakres rzeczowy służby - udział w wyprawach i obronie ziemi /131

5.4. Zakres rzeczowy służby - roboty zamkowe /135

5.5. Kwestia egzekwowania służby zbrojnej po 1410 r.  /137

Rozdział 6. Zasady dziedziczenia i podziały spadkowe dóbr rycerskich na Pomorzu Gdańskim pod panowaniem Zakonu Krzyżackiego /140

6.1. Dziedziczenie zstępnych /142

Prawo polskie /142

Prawo "lepszych Pomorzan" /144

Prawo chełmińskie /146

Prawo magdeburskie /149

6.2. Dziedziczenie małżonków /150

Zwyczajowe prawo polskie /150

Prawo "lepszych Pomorzan" /151

Prawo chełmińskie /152

Prawo magdeburskie /153

6.3. Dziedziczenie braci i dalszych krewnych bocznych /154

Prawo polskie /154

Prawo magdeburskie /156

Prawo chełmińskie /158

Inne podstawy prawne /159

6.4. Dziedziczenie wstępnych /159

6.5. Podziały i skupianie dóbr /160

Sposoby podziału majątku /160

Łączenie majątków poprzez dziedziczenie /162

6.6. Puścizny /162

Rozdział 7. Własność ziemska szlachty w województwie pomorskim od poł. XV do końca XVI w. /165

7.1. Proces alodializacji dóbr szlacheckich /166

Daniny i powinności gospodarcze /166

Świadczenia militarne /167

Znaczenie akcji potwierdzania przywilejów w latach 1526-1556 /169

7.2. Zmiany zasad dziedziczenia dóbr ziemskich w XV-XVI w.  /171

7.3. Formy gospodarowania i źródła dochodów /174

7.4. Przemiany struktury majątkowej szlachty pomorskiej od poł. XV  do końca XVI w. /176

Od poł. XV w. do końca stulecia /176

Rozwój własności ziemskiej szlachty w XVI w. /177

Znaczenie królewszczyzn dla rozwoju wielkiej własności ziemskiej szlachty pomorskiej /179

Zakończenie /186

Bibliografia /194

Indeks nazw miejscowości /204