Młyny Ziemi Łomżyńskiej

Autorzy: Grażyna Balińska, Jerzy A. Baliński

Rok wydania: 2003

Liczba stron: 300

Okładka: miękka

Format: 16,5 cm x 23,5 cm

Uwaga! Okładka z nieznacznymi zagięciami i zarysowaniami, brzegi kartek przykurzone/przybrudzone

Badania prowadzono według klasycznej metody - wyniki badań terenowych uzupełniano wiedzą czerpaną z archiwaliów. 

W terenie przeprowadzono prace inwentaryzacyjne, dotyczące zachowanej substancji zabytkowej (objęły one urządzenia wodne,   zabudowę oraz maszyny młyńskie). Dokonano niezbędnych pomiarów i fotografii. Koronną częścią badań były wywiady z właścicielami młynów. Niestety, nie zawsze udało się zastać przy życiu przedstawicieli najstarszego pokolenia XX-wiecznych młynarzy. Zawsze jednak znajdowali się życzliwi i rzetelni informatorzy. Wyniki badań terenowych skonfrontowano z archiwaliami, m.in. były pomocne stare mapy i plany. 

Obraz przekształceń młynarstwa łomżyńskiego przez okres ostatnich ponad stu lat się zawartością pierwszej części książki, z której czytelnik dowie się o historii młynarstwa i o losach ludzi z nim związanych, o przemianach napędów, o zachowanych budowlach i maszynach. Zakończenie zawiera obraz zagrożeń i kierunki ochrony polów młyńskich. 

1. Wstęp /5

1.1. Uzasadnienie potrzeby badań /5

1.2. Ramy chronologiczne i terytorialne /6

1.3. Stan badań, literatura przedmiotu, archiwalia /8

2. Dzieje młynarstwa na ziemi łomżyńskiej /33

2.1. Młynarstwo na świecie i w Polsce /33

2.2. Stosunki własnościowe w młynarstwie /37

2.3. Historia młynarstwa na ziemi łomżyńskiej do drugiej wojny światowej /41

2.4. Zmiany własności, przekształcenia technologii, wpływ melioracji i innych czynników po drugiej wojnie światowej /46

2.5. Losy rodzin młynarskich /50

3. Klasyfikacja młynów ziemi łomżyńskiej /63 

4. Młyn w krajobrazie kulturowym /79

5. Konstrukcja i materiał budowlany /125

6. Maszyny i urządzenia młyńskie. Podręczniki dla młynarzy/135

6.1. Przemiany w napędzie młynów /135

6.2. Maszyny i urządzenia młyńskie. Fabryki maszyn młyńskich/148

6.3. Urządzenia piętrzące wodę: groble, jazy, młynówki /160

6.4. Ekspozycje silników i maszyn młyńskich /169

6.5. Podręczniki dla młynarzy  /170

7. Zakończenie /172

7.1. Sytuacja gospodarcza /173

7.2. Zagrożenia /173

7.3. Postulaty konserwatorskie /186

Katalog /189

The mills of Ziemia Łomżyńska /295

Archiwalia /297

Bibliografia/298