Literatura a polityka kulturalna w Prusach Wschodnich w latach 1933 - 1945. Krajobraz kulturowy i symboliczny a relacje centrum

Autorka: Magdalena Kardach

Rok wydania: 2018

Liczba stron: 338

Okładka: miękka ze skrzydełkami

Format: 16,5 cm x 23,5 cm

Monografia prezentuje badania nad literaturą i kulturą Prus Wschodnich w latach 1933–1945 w obszarze wpływów polityki kulturalnej uprawianej w polu napięć pomiędzy centrum Rzeszy Niemieckiej a prowincją Prus Wschodnich. Problem badawczy przedstawiony jest w planie analizy wschodniopruskiej mentalności, której rozumienie pokrywa się z antropologicznym pojęciem kultury rozumianej jako rzeczywistość myślowa charakteryzująca daną wspólnotę ludzką w czasie i przestrzeni.

W studium podjęto próbę odpowiedzi na pytanie o przyczyny i źródła wschodniopruskiego fenomenu narodowego socjalizmu. Wyniki analizy procesów urzeczywistnianych na poziomie świadomie realizowanych działań społecznych, jak również zjawisk będących realizacją procesów zachodzących w sferze nieuświadomionej rzucają nowe światło na problem relacji między ideologią i systemami autorytarnymi a przekształceniami zachodzącymi równolegle w sferze kultury. Ustalenia te mogą być przydatne dla rozumienia i odpowiedniego, nieobarczonego poznanymi ryzykami, kształtowania mechanizmów kultury i życia społecznego w czasach współczesnych.

(opis wydawcy)

Spis treści: 

Podziękowania /9

1. Wprowadzenie /11

Inspiracje i cele /11

Założenia metodologiczne - referencje i pojęcia /16

Stan badań i źródła /31

2. Krajobraz kulturowy: od niemieckiego Wschodu do mitu Prus Wschodnich /49

Niemiecki Wschód versus mit Prus Wschodnich /49

Prusy Wschodnie 1871-1933. Konteksty historyczno-kulturowe /55

Berlin versus Królewiec. Krajobrazy i konteksty w relacjach centro-peryferyjnych w latach 1933-1945 /76

Wpływ ideologii na krajobraz kulturowy Prus Wschodnich - studium przypadku /114

Mit Prus Wschodnich /129

3. Krajobraz symboliczny: poetyki i polityki literatury wschodniopruskiej w okresie 1933-1945 /139

Polityka kulturalna III Rzeszy a literatura w Prusach Wschodnich /139

Symbole kardynalne  - przesunięcia i aranżacje /165

• Ziemia ojczysta (Heimat) versus wspólnota narodowa (Volksgemeinschaft) /168
• Ojcowizna (Scholle) / Obowiązek (Pflicht) versus krew i ziemia (Blut und Boden)  /196
• Bastion niemieckości na Wschodzie (Bollwerk) / I wojna światowa versus parcie na Wschód (Drang nach Osten)  /223
• Krajobrazy (Landschaften) /248

4. Zakończenie /265

Informacje o autorach wschodniopruskich /277

Bibliografia /289

Indeks osobowy /309

Spis ilustracji /319

Summary /323