Latyfundium Zborowskich. Dobra ziemskie, podziały i właściciele (XVI wiek – lata 30. XVII wieku)

Autor: Magdalena Ujma

Rok wydania: 2026

Liczba stron: 274

Oładka: miękka

Format: 16,5 cm x 24,0 cm

Dzieje latyfundiów odznaczały się dużą dynamiką, ponieważ nie przewidywano – z wyjątkiem ordynacji – ich niepodzielności. Celem nadrzędnym był dla właścicieli dóbr ziemskich ich rozwój terytorialny, choćby z uwagi na potrzebę podzielenia spadku między potomków. Możliwości utrzymania latyfundialnego charakteru posiadanej własności mogły być jednak zróżnicowane. Duży wpływ na możliwości kontynuowania linii majątkowej przyjętej przez bliższych i dalszych przodków wywierała dynamiczna sytuacja polityczna i gospodarcza. Początki budowania podstaw materialnych rodziny Zborowskich przypadły na czasy panowania monarchów, którzy w walce z możnowładztwem szukali oparcia w szlachcie średniej, a kształtowanie się ustroju szlacheckiego nie zostało jeszcze zakończone. Budowanie zrębów rodzinnego majątku, jego rozbudowa oraz rozrastanie się korzystnych koligacji zapewniły Zborowskim stabilne miejsce w warstwie wyższej stanu szlacheckiego. Polityczna niezależność miała jednak swoją cenę, ponieważ nie była atrakcyjna w oczach trzech kolejnych monarchów elekcyjnych, szukających oparcia w osobach wywodzących się ze skromniejszych kręgów szlacheckich. Uwikłanie się ambitnych braci Zborowskich w ostry polityczny konflikt z tronem oraz brak umiejętności kompromisu, a nawet wysokiej kultury politycznej pozwalającej na lepszą ocenę sytuacji zaistniałej po śmierci Stefana Batorego, okazały się ostatecznie zgubne dla pozycji tej rodziny. Walka polityczna doby pierwszych bezkrólewi zmniejszyła także należący do niej potencjał własności dziedzicznej, zmuszając ją do zaciągania długów zabezpieczanych na dobrach ziemskich, a w wyniku królewskiej niełaski strat tych Zborowscy nie zdołali już nadrobić. Książka jest zatem monografią skierowaną do badaczy zajmujących się dziejami wielkiej własności ziemskiej, historią wpływowych rodzin możnowładczych, a także do osób zainteresowanych siecią ich powiązań koligacyjnych.

(opis wydawcy)

Spis treści:

Wykaz skrótów / 7

Wstęp / 9

Rozdział 1. Skromne początki kasztelana żarnowskiego Andrzeja Zborowskiego  /19

Kłopoty z genealogią /19

W służbie wojennej króla /33

Pożyczki dla panującego /35

Stan posiadania Andrzeja Zborowskiego /43

Rozdział 2. Droga ku szczytom Marcina i Piotra Zborowskich /51

Polityka koligacyjna /51

Współdzielony majątek Jana, Marcina i Piotra Zborowskich /62

Stan posiadania Piotra Zborowskieg /63

Polityka majątkowa Marcina Zborowskiego /73

Rozdział 3. Podziały majątkowe i nowe nabytki za rządów Marcina, Piotra, Jana i Andrzeja Zborowskich /93

Rozbudowa sieci koligacji /93

Krótkie rządy Marcina Zborowskiego /102

Stan posiadania Piotra Zborowskiego /105

Dobra ziemskie Jana Zborowskiego /113

Stan posiadania Andrzeja Zborowskiego /117

Rozdział 4. Ku upadkowi fortuny - Mikołaj, Samuel i Krzysztof Zborowscy /123

Blaski i cienie koligacji /123

Stan posiadania Mikołaja Zborowskiego /129

Dobra ziemskie Samuela Zborowskiego /133

Dobra ziemskie Krzysztofa Zborowskiego /137

Długi /140

Rozdział 5. Schyłek świetności /147

Koligacyjne więzi potomków braci Zborowskich /147

Majątek w dobie królewskiej niełaski /163

Pozostałości fortuny /171

Zakończenie /179

Aneks /183

Bibliografia /231

Indeks osób /249

Indeks nazw miejscowych /265