Kres świata białostockich Żydów

Autorzy: Daniel Boćkowski, Ewa Rogalewska, Joanna Sadowska

Rok wydania: 1994

Liczba stron: 132

Okładka: twarda 

Format: 17,0 cm x 24,0 cm

Pierwsze dekrety o nacjonalizacji wydane zostały w połowie października 1939 r. 15 października I sekretarz KC WKB(b) Białorusi Pantalejmon Ponomarienko skierował do sekretarza KC WKP(b) A. Żdanowa list z propozycjami zakresu upaństwowienia przemysłu na terenie Zachodniej Białorusi. W przedstawionych spisach znalazły się wszystkie przedsiębiorstwa obróbki drzewnej, przemysłu garbarskiego i włókienniczego, elektrownie, drukarnie, zakłady kartograficzne, duże młyny. Zgodnie z sugestiami
Ponomarienki wielkość zakładów (ilość zatrudnionych w nich robotników) nie mogła być kryterium kwalifikującym do nacjonalizacji. Do wszystkich przedsiębiorstw należało wprowadzić komisje, które miały zabezpieczyć fabryki oraz znajdujący się w nich majątek, przejąć gotową produkcję oraz surowiec do jej prowadzenia, a następnie wyznaczyć nowy zarząd. Decyzja o  nacjonalizacji przemysły włókienniczego zapadła 11 listopada. Przejęciu przez państwo podlegały teoretycznie wszystkie zakłady posiadające co najmniej 7 krosien. Dość szybko okazało się jednak, że odebraniu podlegają praktycznie wszystkie zakłady posiadające więcej niż 1–2 krosna, zaś pozostałe manufaktury siłą połączono w artele odgórnie sterowane w kwestii produkcji. Z dnia na dzień kontrolowany przez stare rodziny żydowskie białostocki przemysł włókienniczy stał się własnością państwa sowieckiego. Fabrykanci stracili cały majątek ruchomy i nieruchomy, wszystkie oszczędności w bankach oraz wartościowe depozyty. Zostali też wyrzuceni ze swoich domów i pałacyków Także białostocka gmina żydowska odczuła skutki dekretów nacjonalizacyjnych.
Bardzo szybko odebrano jej szpital, pogotowie, kluby sportowe i szkoły. Znacjonalizowano Białostocką Ochotniczą Straż Ogniową

(framgnet D. Boćkowski Żydzi w Białymstoku w okresie okupacji sowieckiej 1939-1941, 5.Nacjonalizacja, majątków i handel, str. 15)

Spis treści:  

Daniel Boćkowski - Żydzi w Białymstoku w okresie okupacji sowieckiej 1939-1941 /7

Wstęp /7

Wkroczenie Niemców /8

Wkroczenie Sowietów /9

Początki okupacji sowieckiej /11

Nacjonalizacja majątków i handel /15

Antagonizmy polsko-żydowskie /17

Kolaboracja /18

Upadek gminy /20

Szkolnictwo /21

Życie kulturalne /23

Represje /24

Bibliografia /26

Ewa Rogalewska - Żydzi w białostockim getcie (1941-1943) /30

Wstęp /30

Pierwsze akty terroru /31

Organizacja Judenratu /32

Codzienność getta /35

Sprawcy zbrodni /39

Opór, walka, kontakty z Polakami /41

Etapy zagłady /43

Likwidacja getta białostockiego i powstanie w getcie /44

Ostatni Żydzi z małego getta w Białymstoku i Komando 1005 /45

Zakończenie /46

Joanna Sadowska - Epilog historii białostoskich Żydów - okres powojenny /55

Pierwsze miesiące i lata (do 1950 r.) /55

Pod ścisłą kontrolą /83

Próba przetrwania i emigracja: lata 60 /86

O krok od zapomnienia: lata 70. i 80. /91

W demokratycznej Polsce /93

Białostoccy Żydzi poza Białymstokiem /96

Aneks. Żydowskie cmentarze, miejsca egzekucji i mogiły wojenne (Dariusz Stankiewicz) /108

Zdjęcia /120