Klasztor bernardynek pw. św. Agnieszki w Krakowie 1459 - 1788

Autorka: Hermina Święch-Małysa

Rok wydania: 2025

Liczba stron: 702

Okładka: twarda

Format: 17,0 cm x 24,0 cm

Niniejsza monografia stanowi opracowanie dziejów pierwszego klasztoru bernardynek na ziemiach polskich, pw. św. Agnieszki, znajdującego się w Krakowie, na przedmieściu Stradom, w pobliżu tzw. Mostu Królewskiego. Losy mieszkanek konwentu przez ponad trzy wieki nierozerwalne były zarówno z historią miasta, jak i lokalnego Kościoła. 

Cezurę początkową pracy wyznacza rok 1459, kiedy z inicjatywy hojnego fundatora i dobrodzieja Jana Hinczy z Rogowa rozpoczęto wznoszenie świątyni oraz pierwszych klasztornych zabudowań. Za datę końcową przyjęto z kolei rok 1788. W tym okresie z inicjatywy prymasa Michała Poniatowskiego, pełniącego równocześnie urząd administratora biskupstwa krakowskiego, przeprowadzono kasatę klasztoru, a bernardynki zmuszono do przeniesienia się do konwentu św. Józefa, znajdującego się przy obecnej ul. Poselskiej.

Należy wyrazić nadzieję, iż zaprezentowana praca ma szansę wypełnić dotychczasową lukę w badaniach nad historią bernardynek z klasztoru św. Agnieszki. Zamierzeniem leżącym u podstaw podjętych poszukiwań naukowych było bowiem pragnienie przywrócenia stradomskim zakonnikom należnej pamięci w powszechnym odbiorze społecznym i ich zaszczytnej pozycji wśród grona żeńskich wspólnot znajdujących się na terenie Krakowa, ugruntowanej przez trzy wieki chwalebnej historii...

(opis wydawcy)

Spis treści:

Wstęp /9

Rozdział I. Fundacja klasztoru i kościoła pw. św. Agnieszki w Krakowie i jego kasata w 1788 r. /25

1. Geneza wspólnoty bernardynek w Krakowie /25

• Działalność Jana Kapistrana w Krakowie /25
• Pierwsze siedziby tercjarek /31

2. Powstanie klasztoru i kościoła pw. św. Agnieszki  /38

• Fundator Jan Hincza z Rogowa i początki budowy /38
• Szwedzkie oblężenie Krakowa i proces odbudowy od drugiej połowy XVII w.  /53
• Wyposażenie kościoła /71

3. Kasata klasztoru /90

• Tło polityczne i działalność prymasa Michała Poniatowskiego w Krakowie /90
• Zniesienie klasztoru pw. św. Agnieszki /95

Rozdział II. Przepisy prawne regulujące funkcjonowanie klasztoru /103

1. Reguła Trzeciego Zakonu św. Franciszka zatwierdzona przez papieża Mikołaja I /103

2. Ustawy papieskie nadane przez o.Gabriela Rangoniego z Werony i inne ustawy przedtrydenckie /111

3. Refroma potrydencka/127

• Uchwały Soboru Trydenckiego dotyczące klasztorów żeńskich /127
• Reforma potrydencka i ustawy o.Haniballa Rossellego, komisarza generalnego /134
• Działalność prowincjała o. Benedykta Gąsiorka /141

4. Uchwały kapituł bernardyńskich i prawne odniesiena do bernardynów /151

Rozdział III. Życie w klasztorze /167

1. Rekrutacja do klasztoru /168

• Problemy z nazewnictwem /168
• Pochodzenie terytorialne i stanowe zakonnic /172
• Powiązania rodzinne wewnątrz wspólnoty klasztorne oraz z zakonnicami z innych klasztorów /223

2. Etapy życia klasztornego /230

• Obłóczyny /230
• Profesja /245
• Śmierć i pochówki zakonne /249

3. Wydarzenia nadzwyczajne /259

• Klęski żywiołowe /259
• Nowe fundacje /269
• Napad na klasztor /280

Rozdział IV. Organizacja wewnętrzna klasztoru i życie duchowe /297

1. Urzędy klasztorne /297

• Przełożona, wikaria, dyskretki /297
• Mistrzyni dla probantek, mistrzyni panien świeckich /328
• Pozostałe urzędy -furtianka, zakrystianka, szafarka, kanaparka, refektarka, kantorka i infirmerka /338

2. Familia klasztorna - rezydentki i służba /356

3. Spowiednicy i kapelani /360

4. Duchowość /382

Rozdział V. Źródła utrzymania klasztoru /419

1. Sposób zarządzania sprawami gospodarczymi /419

2. Dochody stałe /428

• Posagi zakonnic  /428
• Czynsze /435
• Arendy /441
• Opłaty od rodziców uczennic i rezydentek /443

3. Dochody jednorazowe /445

• Testamenty  /445
• Nadania królewskie i jałmużny /454

4. Wydatki /458

Zakończenie /465

Aneks /471

Bibliografia /623

Spisy ilustracji i tabel /665

Wykaz skrótów /669

Summary /671

Streszczenie /675

Indeks osób /679