Historie przedślubne. Studium socjologiczne przemian instytucji zaręczyn

Autorka: Iwona Przybył

Rok wydania: 2017

Liczba stron: 506

Okładka: miękka

Format: 17,0 cm x 24,0 cm

Uwaga! Delikatne zarysowania okładki

Monografia ukazuje proces zawiązywania małżeństwa, traktowany zarówno jako transformacja diady intymnej, jak i selekcja matrymonialna. W pierwszej części autorka analizuje proces instytucjonalizacji i uprawomocnienia heteroseksualnych związków seksualnych w perspektywie historycznej, genezę i rozwój instytucji zaręczyn, społeczne reguły wyboru partnera matrymonialnego oraz sposoby wyjaśniania prawidłowości funkcjonowania rynku matrymonialnego. Bazując na badaniach empirycznych prowadzonych w trzech typach środowiska lokalnego w województwach wielkopolskim i lubuskim, pokazuje zakres i kierunek przemian praktyk obyczajowych w procesie selekcji partnerów, zaręczyn, narzeczeństwa oraz rytuałów ślubnych, jakie zaszły po II wojnie światowej do dziś. Autorka stara się odpowiedzieć na pytanie: kto decyduje się na małżeństwo w dobie destandaryzacji wyborów życiowych i legitymizacji zróżnicowanych biografii związkowych? Prezentuje także własny model rozwoju diady intymnej, wskazując tym samym, jak trajektoria zawiązywania małżeństwa jest współcześnie odbierana w jednostkowym, bezpośrednim doświadczeniu kobiet i mężczyzn.

(opis wydawcy)

Spis treści:

Wprowadzenie /9

CZĘŚĆ I. Małżeństwo i narzeczeństwo jako instytucja. Reguły i przebieg selekcji małżeńskiej

1. Krótka historia małżeństwa i zaręczyn - proces instytucjonalizacji i uprawomocnienia heteroseksualnych związków intymnych /21

1.1. Triumf kultury nad naturą, czyli o istocie instytucjonalizacji /25

1.2. Początki wdrażąnia strategii kojarzenia par /31

1.3. Konstruowanie patriarchalnego systemu ról małżeńskich i rodzinnych przez władzę państwową i religię /39

• Władza państwowa /39
• Religia /48

1.4. Erozja dotychczasowego ładu instytucjonalnego i jej konsekwencje /63

2. Reguły doboru matrymonialnego i dynamika diady przedmałżeńskiej /79

2.1. Społeczne mechanizmy wyboru współmałżonka - wybrane teorie wyjaśniające selekcję matrymonialną i dynamikę diady intymnej /81

2.2. Czynniki wpływające na preferencje i wzory zawierania małżeństw /103

2.2.1. Preferencje cech indywidualnych /103

Preferowane cechy statusowe /105

Preferowane cechy w zakresie atrakcyjności fizycznej, postaw i osobowości /117

2.2.2. Wpływ instytucjonalnych układów odniesienia /124

2.2.3. Ograniczenia struktualne rynku matrymonialnego /127

3. Gotowy scenariusz na zawiązanie małżeństwa - dane z przeszłości. Sekwencja etapów znajomości w tradycyjnym rytuale ślubnym /133

Zaloty /134

Wstępna umowa matrymonialna - zwiady /134

Zawarcie umowy matrymonialnej, czyli zmówiny i zaręczyny /140

Wieczór dziewiczy i kawalerski, ślub i wesele /149

CZĘŚĆ II. Proces zawiązywania małżeństwa i jego przeobrażenia w świetle wyników badań własnych

4. Czego nie wiemy? Założenia projektu empirycznego /159

Cel i przesłanki badań empirycznych /159

Założenia teoretyczne badań empirycznych /180

Organizacja i przebieg badań /192

5. Reguły doboru na rynku matrymonialnym i wzorce inicjowania znajomości /201

Społeczna przestrzeń doboru matrymonialnego /201

Wzory zawierania małżeństwa. Kto kogo poślubia? /220

Zawiązywanie małżeństwa a wcześniejsze doświadczenia w związkach intymnych /225

Współczesne wzorce inicjowania znajomości długoterminowej /237

• Stopniowa ewaluacja, czyli znajomość emocjonalno-refleksyjna /239
• Miłość od pierwszego spojrzenia, czyli znajomość afektywna /243
• Łowy i zarzucanie sieci, czyli znajomość instrumentalno-instytucjonalna /245
• Namowy znajomych, czyli znajomość aranżowana /246

6. Model faz rozwoju znajomości przedślubnej /247

Czas trwania znajomości prowadzącej do ślubu i przeobrażenia diady /247

Faza pierwsza: zaloty /253

Faza druga: zauroczenie i fascynacja /266

Faza trzecia: krucha stabilizacja /272

Faza czwarta: konflikty i zerwania /281

Faza piąta: wyłączność i zaufanie /292

Faza szósta: narzeczeństwo /299

Podsumowanie /322

7. Trakejtorie związków intymnych a instytucha zaręcznyn - typologia związków narzeczeńskich /325

Instytucja zaręcznyn we współczesnym prawie cywilnym i prawie kanonicznym Kościoła rzymskokatolickiego /325

Modyfikacje tradycyjnego scenariusza oświadczyn i zaręczyn /335

Typy związków narzeczeńskich /348

• Związki narzeczeńskie tradycyjne - aranżowane /355
• Narzeczeństwo quasi-tradycyjne /359
• Narzeczeństwo fasadowe /365
• Narzeczeństwo prywatne /367
• Antynarzeczeństwo /371

Podsumowanie - ścieżki przedmałżeńskie a proces ewaluacji partnera /375

8. Fenomen małżeństwa - kto, z kim i kiedy? /382

Kto? Portret osób decydujących się na sformalizowanie związku /382

Z kim? Przebieg znajomości a decyzja o poślubieniu partnera /400

Kiedy? Przebieg życia a decyzja o zawarciu małżeństwa /409

9. Żegnanie się ze stanem panieńskim i kawalerskim /422

Przebieg i znaczenie wieczoru panieńskiego i wieczoru kawalerskiego /422

Nasz ślub i wesele - ku destandaryzacji rytuału /433

• Data i miejsce ślubu /433
• Forma ślubu /438
• Z weselem czy bez /443

Podsumowanie /453

Zakończenie /461

Aneks /470

Bibliografia /475

Spis tabel i wykresów /475

Summary /503