Historia kina Tom 2 Kino klasyczne

Redakcja: Tadeusz Lubelski, Iwona Sowińska, Rafał Syska

Rok wydania: 2012

Ilość stron: 1242

Oprawa: twarda z obwolutą

Format: 16,5 cm x 24,5 cm

Uwaga - przetarta zarysowana obwoluta; przybrudzony grzbiet

Po dwóch latach od publikacji Kina niemego wydano drugi tom zbiorowej Historii kina, Kino klasyczne. Koncentruje się on na trzech dekadach z dziejów kinematografii: od wprowadzenia dźwięku (1927 rok) po koniec lat 50. Zapraszając Czytelników w podróż po historii kina, w istocie opisuje wiek XX, z jego kulturowymi modami, ideologią, przemianami społecznymi i ekonomicznymi. Wśród autorów poszczególnych rozdziałów znajdują się najwybitniejsi polscy filmoznawcy, specjaliści w swych dziedzinach. Powstała dzięki temu książka, która stanowi nieoceniony przewodnik po filmowej klasyce, pełen pogłębionych analiz, wartościowych kontekstów i nowych odczytań, ale też – ciekawostek, anegdot i unikatowych fotosów. Mamy nadzieję, że dzięki temu dowiedzie ona różnorodności kina i jego ogromnego wpływu na niemal wszystkie dziedziny życia.

Spis treści:

Wstęp  /15

I. Przełom dźwiękowy (Iwona Sowińska)  /19

1894-1915: wczesne próby  /19
"Elektryfikacja" dźwięku /24
1924-1926: Czas konkwisty /27
Warner Bros i system Vitaphone /29
1927: Śpiewak jazzbandu /32
Fox i system Movietone /37
1928: pierwszy sukces i przyspieszenie /38
Europa i reszta świata  /41
Udoskonalenia techniczne /45
Ekonomiczne konsekwencje przełomu dźwiękowego /48
Zastrzyk świeżej krwi /50
Unarodowienie kinematografii /55
Dźwięk bez granic /61
Implikacje artystyczne /63
Chronologia /70
Propozycje lektur /71

II. Hollywood: pod znakiem Wielkiego Kryzysu (Łukasz A. Plesnar) /73

Joseph I. Breen i Kodeks Produkcyjny /76
Hollywood o bandytach, mafiosach i agentach FBI: powstanie i rozwój kina gangsterskiego /78
Hollywood spogląda zza krat: filmy więzienne (prison films) /83
Hollywood tańczy i śpiewa: musicale i filmowe operetki /86
Hollywood się śmieje: spadkobiercy slapsticku, komedia anarchizująca, screwball comedy i sophisticatd comedy  /95
Hollywood straszy: Dracula, Franknstein i inne horrory /106
Hollywood podgląda sławnych ludzi: film biograficzny (biopic) /112
Hollywood wyciska łzy: melodramaty i filmowe romanse /114
Hollywood w krainie przygód i na Dzikim Zachodzie /121
Poza kinem gatunków /125
Ku nowej dekadzie /131
Chronologia /131
Propozycje lektur /132

III. Francja lat trzydziestych: kino jako barometr (Grażyna Stachówna)  /135

Mapa pogody /136

Dużo słońca z przelotnymi opadami: Rene Clair, Marcel Pagnol Sacha Guitry, Jean Vigo /139

• Rene Clair i populizm /140
• Marcel Pagnol i Sacha Guitry - film "teatralny" /142
• Jean Vigo /144

Gęste zachmurzenia, deszcze, mgły i ogólne złe samopoczucie: Jacques Feyder, Julien Duvivier, Marcel Carne /148

• Jacques Feyder /149
  
• Julien Duvivier /153
  
• Marcel Carne i realizm poetycki /162

Słońce na przemian z burzami i gradobiciem: Jean Renoir i realizm społeczny /175
Czasem słońce, czasem deszcz /186
Chronologia /188
Propozycje lektur /189

IV. Niemiecki film fabularny u schyłku Republiki Weimarskiej i w Trzeciej Rzeszy (1929-1945) (Tomasz Kłys) /191

Między Weimarem a Trzecią Rzeszą - przepaść czy ciągłość? /191
Kino schyłku Republiki /196
Kino niemieckie w okresie nazistowskim /213

• Struktura przemysłu filmowego Trzeciej Rzeszy /213
• Filmy fabularne w zaprzęgu ideologii i propagandy /217
• Kino popularne w Trzeciej Rzeszy i jego gwiazdy /230
• Kino artystyczne Trzeciej Rzeszy /243

Chronologia /247
Propozycje lektur /250

V. Kino stalinowskie (Joanna Wojnicka) /253

Przełom dźwiękowy, przełom polityczny /253
Pierwsze sukcesy filmu dźwiękowego /269
Socrealizm - sztuka w służbie politycznej utopii /273
Wielki terror: Polityka historyczna /285
"Żyje się lepiej, żyje się weselej" /296
Wojna i schyłek stalinizmu /299
Chronologia /312
Propozycje lektur /313

VI. Japonia między tradycją i nowoczesnością (Krzysztof Loska)  /315

Humor japoński /316
W stronę codzienności - dramaty rodzinne (shomin-geki) /319
Mizoguchi i melodramat filmowy /323
Wojna i kino /326
Rozrachunki z przeszłością /332
Odrodzenie filmu historycznego /336
Humanistyczne filmy wojenne /340
Filmy o bombie atomowej (genbaku eiga) /343
Konsekwencje przemian społecznych /346
Oblicza buntu /351
Chronologia /355
Propozycje lektur /356

VII. Kino brytyjskie: w obronie imperium (Olga Katafiasz) /359

Schyłek mocarstwa /360
Lata 30: w poszukiwaniu tożsamości /363
Imperium Ranka /372
Kino czasu wojny: honor i patriotyzm /375
Szekspirowskie adaptacje Laurence`a Oliviera: "w imię męstwa przodków" /386
Powojenne kino autorów: nadążyć za światem /391
Strategie eskapistyczne /400
Kryzys kinematografii i upadek potęgi Ranka /403
Chronologia /404
Propozycje lektur /407

VIII. Dekada cienia: amerykańskie kino lat czterdziestych (Rafał Syska) /409

Cisza przed burzą /410

• Kino wojenne przed wojną /410
• System hollywoodzki przed wojną /412

Przemiany w systemie produkcyjnym /417

• Unit /417
• Niezależni producenci /418
• Reżyser-producent /420

Trzy portrety reżyserów /422

• Orson Welles - mit /422
• Hitchcock w Hollywood /426
• Preston Sturges - satyra na marginesie Hollywood /431

Hollywood na froncie /433

• Gatunki idą na front /435
• Kino wojenne - typologia /436
• Home-front movies /438
• Combat films /439
• Filmy o weteranach /443
• System hollywoodzki w czasach wojny /444
• Strach przed cenzurą /448

Czasy powojenne /450

• Proces antytrustowy /451
• Komisja do Badania Działalności Antyamerykańskiej (HUAC) /452
• Jasne barwy powojennego kina /454

Film noir /459

• Noir a kino gatunków /460
• Femme fatale /468
• Psychoanaliza /469
• Kryzys racjonalizmu i subiektywizacja /472

Nurt realistyczny końca lat 40 /474
Epilog w kolorze /477
Chronologia /478
Propozycje lektur /479

IX. Film dokumentalny okresu klasycznego (Mirosław Przylipiak) /481

Dokument brytyjski lat 30. /482
Robotnicza Liga Filmu i Fotografii /486
Kino dokumentalne w Japonii /488
Joris Ivens /488
Inne filmy dokumentalne /491
Leni Riefenstahl /492
Lata wojny /496
Po wojnie /510
Chronologia /521
Propozycje lektur /522

X. Film animowany w cieniu Disneya (Paweł Sitkiewicz) /523

Film animowany w okresie kina niemego /523
Amerykańska kreskówka po przełomie dźwiękowym /525
Walt Disney: biznesmen i animator /532
Film animowany w Europie /541
Chronologia /547
Propozycje lektur /548

XI. Film awangardowy w latach 1930-1959 (Andrzej Pitrus) /549

Kontynuatorzy Wielkiej Awangardy /550
Lettryzm /551
Międzynarodówka sytuacjonistyczna /552
Amerykańska awangarda lat 20. i 30. /553
Norman McLaren /557
Willard Maas i Marie Menken /558
Maya Deren /559
Kenneth Anger /560
Stan Brakhage /561
Chronologia /562
Propozycje lektur /562

XII. Włoski neorealizm (Alicja Helman) /565

Próby rewizji kina okresu faszyzmu /565
Kaligrafowie i inni /573
Neorealizm: próby definicji /578
Rossellini albo neorealizm moralny /584
Visconti albo neorealizm estetyczny /589
De Sica albo realizm humanistyczny /595
Vergano i De Santis albo neorealizm komunistyczny /600
Inne warianty /603
Chronologia /612
Propozycje lektur /614

XIII. Kinematografia Meksyku (Iwona Kolasińska-Pasterczyk)  /617

Que viva Mexico! czyli w stronę "cudu meksykańskiego" /617
Luis Bunuel, czyli ten, który odmienił Meksyk /627
Chronologia /639
Propozycje lektur /640

XIV. Skandynawowie (Tadeusz Szczepański) /641

Szwecja /642

• Dekada marazmu /642
• Beredskap, czyli pogotowie obronne /646
• Powrót "złotej epoki"? /649
• Ingmar Bergman staje na planie filmowym /653
• Powojenna dekada /656
• Ingmar Bergman w drodze na szczyt /662
• W cieniu Bergmana /668
• Bergman na szczycie /671

Dania /676

• Cena przetrwania /676
• Autorskie kino Dreyera /678
• Okupacja /683
• Lata powojenne /684

Norwegia /687

• Ibsen, Sinding i Dalgard /688
• Długi cień wojny /691

Finlandia /694

• Ojczyzna, lud i sielunmaisema /696
• Wojna i jej konsekwencje /700

Chronologia /704
Propozycje lektur /707

XV. Francuzi - kino papy? (1940-1959)  (Tycjan Gołuński)  /709

Okupacja: "Francuzi, musicie robić kino jakości!" /710

Nowe porządki /712

• Od "Pierwszej randki" do "Ostatniego grosza" /714
• Kino Vichy? /715
• Kino wygnania /717
• Kino alegorii /720
• Kino z retorty /722
• Pasja odsuniętych od świata /724
• Odmiany "realizmu" /727
• Amerykańskie oko Clouzot /729
• "Rebatyzm" czyli w pułapce manicheizmu /732

Po wojnie: "Nie interesują nas już te same sny" /733

• Francuska "szkoła wyzwolenia"? /734
• Jakość tradycji /739
• Celuloidowe wojny /741
• Pokusa rynku /743
• Realizm psychologiczny: pewna (gorzka) tendencja /746
• Szkoła widza walczy z "sankcją jakości" /754
• Dialogi i konfrontacje /757
• Kilka pokoleń poetów kina /759
• Cocteau, Tati, Bresson: anty-dykcje francuskiego kina /770
• Długi cień Marcela Carne /781

Chronologia /784
Propozycje lektur /786

XVI. Kino amerykańskie lat 50. złota dekada (Łukasz A. Plesnar, Rafał Syska) /789

System produkcji /790
Telewizja i przemiany technologiczne /792
Złoty okres kina gatunków /794

• Western - mitologizacja i demitologizacja Starego Zachodu /794
• Musical - w stronę integralności /801
• Komedia - od Boba Hope`a do Marilyn Monroe /808
• Gatunki sensacyjne - policjanci, gangsterzy i komuniści /810
• Film wojenny - konflikt w Korei i obrachunki z wielkimi wojnami /813
• Kino epickie - filmy biblijne, historyczno-kostiumowe i przygodowe /815
• Melodramat: przypadek Douglasa Sirka /819
• Science fiction - lęk i nieufność /821

Kino autorów /827

• Elia Kazan  /827
• Alfred Hitchcock /833
• Billy Wilder  /836
• John Huston  /839
• Orson Welles  /840
• Inni autorzy  /842
• W stronę niezależności i buntu /845
• Nicholas Ray  /846
• Robert Aldrich  /847
• Pochód nastolatków  /849
• Temat rasizmu  /852
• Nurt realistyczny  /853

Chronologia /855
Propozycje lektur /856

XVII. Złota era kina Indii (Artur Majer) /859

Przełom dźwiękowy /859
Muzyka i taniec /860
Era wielkich wytwórni /861
V. Shantaram /865
Indyjski neorealizm /866
Autorzy kina hindustani /868

• Mehboob Khan /868
• Raj Kapoor /870
• Bimal Roy /871
• Guru Dutt /873

Satyajit Ray - twórca osobny /875
Chronologia /882
Propozycje lektur /883

XVIII. Włosi po neorealizmie: autorzy, kontynuatorzy, epigoni  (Alicja Helman)  /885

Rossellini: neorealizm mimo wszystko /887
Visconti: w poszukiwaniu drogi /896
Fellini: dwie trylogie /906
Antonini: pejzaże wewnętrzne /916
Kontynuacje /925
Biedni, ale piękni - czyli neorealizm na różowo /929
Chronologia /931
Propozycje lektur /932

XIX. Polska Szkoła Filmowa na tle rodzimego kina (Tadeusz Lubelski) /935

Przed wojną: nadwiślańskie kino klasyczne (1930-1939) /935

• Film historyczny /937
• Komedia  /938
• Melodramat  /941
• Inne kino /943

Wojna i po wojnie. Kino w innym systemie (1939-1954) /946

• Wojna /947
• Po wojnie - upaństwowienie kinematografii /950
• Rodzimy socrealizm /956

Epoka Szkoły Polskiej (1955-1961)  /960

• Odwilż w kinie  /960
• Szkoła Polska - kanon /966
• Szkoła Polska - nowi autorzy /977
• Poza Szkoła /986

Chronologia /989
Propozycje lektur /991

XX. Kino sowieckie lat 1956-1960. Pierwsza fala odwilży (Iwona Kurz)  /993

"Odwilż" polityczna a kinematografia /993
Sezon 1956/1957  /996
Grigorij Czuchraj /999
Michaił Kałatozow /1004
Siergiej Bondarczuk /1006
"Człowiek wobec żywiołów" a cenzury polityczne /1007
Chronologia /1010
Propozycje lektur /1011

XXI. Powojenne kino niemieckie (Andrzej Gwóźdź)  /1013

Zanim powstały dwie republiki (1946-1949)  /1013
Kino współtworzy Niemiecką Republikę Demokratyczną /1026
Ekrany "cudu gospodarczego" /1032
Chronologia /1044
Propozycje lektur /1047

XXII. Inne kinematografie /1049

Czechosłowacja - Jadwiga Huckova /1050
Węgry - Grzegorz Bubak  /1065
Turcja i Bałkany - Magdalena Bartczak /1076
Hiszpania - Iwona Kolasińska - Pasterczyk /1090
Chiny - Jacek Flig /1099
Australia - Marek Haltof /1116

 
Indeks nazwisk (oprac. Krzysztof Siwoń) /1125
Indeks filmów (oprac. Krzysztof Siwoń) /1163
Noty o autorach /1239