Historia Włoch w pieśniach i piosenkach. Antologia tekstów. Część I 1796-1918

Opracowanie i wstęp: Andrea Mariani

Rok wydania: 2024

Liczba stron: 478

Okładka: miękka 

Format: 16,5 cm x 23,5 cm

Książka, będąca efektem współpracy wykładowcy akademickiego i zawodowej tłumaczki, zabiera Czytelnika w fascynującą podróż po historii Włoch w świetle muzyki. Autorzy przetłumaczyli i opatrzyli komentarzem sto tekstów pieśni i piosenek włoskich lub w innych językach z terenów Półwyspu Apenińskiego. Stosując możliwie szerokie podejście do analizowanego materiału, autorzy omawiają nie tylko powszechnie znane hity, jak Funiculì funiculà czy ‘O sole mio, ale też mniej znane utwory, niekoniecznie odpowiadające stereotypowemu obrazowi Włoch jako krainy łagodnego klimatu i pysznej kuchni. Poprzez nawiązanie do nurtu pieśni politycznej i protestu wyłania się różnorodny obraz burzliwych dziejów Włoch w XIX i w pierwszych dekadach XX wieku, a więc w kluczowym okresie dla ukształtowania się narodu włoskiego. Dzięki udostępnianiu materiału w dużej mierze dotychczas nieznanego publikacja stanowi przydatne narzędzie dla historyków, literaturoznawców czy muzykologów. Jednocześnie, ze względu na przyjazną dla Czytelnika formę, jest równie cenną lekturą dla studentów i uczniów szkół średnich zainteresowanych poznawaniem współczesnego świata. 

(opis wydawcy)

Spis treści:

Wstęp /9

U korzeni włoskiej muzyki rozrywkowej /25

Język włoski (toskański) a dialekty /26

Geneza piosenki neapolitańskiej /29

1. Jesce sole - Wychodź słońce /35

2. Si li femmene pertassero la spada - Gdyby białogłowy nosiły miecz /36

3. Fenesta vascia - Niskie okno /37

4. Fenesta ca lucive - Okno pierwej oświetlone /38

5. Michelemma - Michelemma /41

6. Lo quarracino - Chromis /44

7. Te voglio bene assaje - Kocham cię bardzo  /50

8. Santa Lucia - Święta Łucja /56

Od rewolucji do restauracji /61

9. Inno all`albero della Liberta - Hymn do drzewa Wolności /63

10. Inno della Repubbica Napoletana - Hymn Republiki Neapolitańskiej /64

11. Canto dei sanfedisti - Pieśń sanfedystów /67

12. Partire, partiro - Wyjechać, wyjadę /71

13. Numi voi siete spietati - Bogowie, jesteście bezlitośni/73

14.A Torino piazza San Carlo - W Turynie na placu San Carlo /76

Risorgimento /77

15. Va, pensiero - Leć, myśli /80

16. Innopopolare - Hymn ludowy /81

17. Inno a Carlo Alberto (La coccarda) - Hymn do Karola Alberta (Kokarda) /84

18. La patria - Ojczyzna /86

19. Canto degli Italiani - Pieśń Włochów /88

20. Laddio del volontario - Pożegnanie ochotnika /96

21. La bandieradi tre color - Flaga o trzech barwach /98

22. O Venezia che sei la piu bella - O Wenecjo, która jesteś najpiękniejsza /101

23. La bella Gigogin - Piękna Tereska /103

24. El pover Luisin - Biedny Ludwiczek /105

25. Inno di Garibaldi - Hymn Garibaldiego /107

26. Camicia rossa garibaldina - Garybaldyńska czerwona koszula /112

27. Rondinella dell`Aspromonte - Jaskółka z Aspromonte /114

28. Guvernu `talianu - Rząd włoski /117

29. Ciapa Cialdini - No masz Cialdini /118

Włochy pod rządami prawicy i lewicy historycznych /121

30. Funiculi, funicula - Funiculli, funicula /125

31. Era de maggio - To był maj /127

32. `O sole mio - Moje słońce /130

33. Marcia dei bersaglieri - Marsz bersalierów /132

34. Donne donne ghe chi el magnano - Kobiety, kobiety, jest tu konwisarz /135

Emigracja /137

35. Maremma amara - Gorzka Maremma /138

36. Merica Merica - Ameryko, Ameryko /139

37. Italia bella mostrati gentile - Piękna Italio, ukaż się łaskawą /140

38. Mamma mia, dammi cento lire - Mamo moja, daj mi sto lirów /142

39. Il tragico naufragio della nave Sirio /141

Ruch pracowniczy między anarchizmem a socjalizmem /145

40. Marsigliese del lavoro - Marsylianka w pracy /147

41. Inno dei lavoratori - Hymn pracowników /150

42. Inno dei malfattori - Hymn złoczyńców /154

43. Inno dei primo maggio - Hymn pierwszego maja /157

44. Inno della rivolta - Hymn buntu /159

45. Addio a Lugano - Żegnaj Lugano /161

46. Nostra patria e il mondo intero - Naszą ojczyzną jest cały świat /164

47. L`Internazionale - Międzynarodówka /165

48. Bandiera rossa - Czerwona flaga /168

49. Il crak delle banche - Krach banków /170

50. Il feroce monarchico Bava - Okrutny monarchista Bava /172

51. Gli scariolanti - Taczkarze /174

52. La boje! - Warzy sie! /176

53. La lega - Związek zawodowy /177

54. Sciur padrun da li beli braghi bianchi - Panie właścicielu w ładnych białych spodniach /179

Klerykalizm i antyklerykalizm /181

55. E a Roma a Roma - W Rzymie, w Rzymie /181

56. E quando muoio io - Kiedy ja umrę /186

57. La beghina - Dewotka /188

58. Serenata alfonsina - Serenada alfonsowa /189

59. Inno antimassonico - Hymn antymasoński /192

60. O bianco flore - O biały kwiecie /194

Autonomizm i irredentyzm /197

61. Inno a Oberdan - Hymn do Oberdana /201

62. El si - Słowo si /203

63. Inno di Trento - Hymn Trydentu /206

64. Inno al Trentino - Hymn do Trydentu /208

65. Le campane di San Giusto - Dzwony św. Jana /210

Kolonializm i antykolonializm /211

66. Africanella - Afrykanka/215

67. A Tripoli - W Trypolisie /217

68. `A marina `e - Plaża w Trypolisie /219

69. Inno abissino - Hymn abisyński /220

70. Inno a Tripoli - Hymn do Trypolisu /222

Belle epoque po włosku, czyli epoka Giolittiego /225

71. Lili Kangy - Lili Kangy /227

72. Nini Tirabuscio /229

73. Fili d`oro - Złote nici /231

74. Il commiato (Giovinezza) - Pożegnanie (Młodość)/233

75. Inno dei bersaglieri ciclisti - Hymn bersalierów kolarzy /235

76. La povera Rosetta - Biedna Rosetta /237

Wielka Wojna

77. La ragazza e neutrale - Dziewczyna jest neutralna /241

78. Canzone garibaldina - Piosenka garybaldyńska /249

79. Serenata all`imperatore - Serenata do cesarza /251

80. `O surdato `nnammurato - Zakochany żołnierz /253

81. Canzone dell`Adriatico - Pieśń Adriatyku /257

82. Leggenda di querra (La madre dell`alpino) - Legenda wojenna (Matka strzelca alpejskiego)  /259

83. Quel mazzolin di fiori - Ten pęczek kwiatów /261

84. Monte Nero - Monte Nero /264

85. Sul cappello - Na kapeluszu /266

86. Besagliere ha cento penne - Bersalier ma sto piór /267

87. Sul ponte di Bassano - Na moście w Bassano /268

88. Tapum - Tapum /269

89. Giovinezza (versione arditi) - Młodość (wersja ardytów)  /271

90. Fiamme nere - Czarne płomienie /273

91. Il general Cadorna - Generał Cadorna /274

92. Addio padre e madre addio - Żegnaj ojcze,żegnaj matko /277

93. Fuoco e mitragliatrici - Ogień i  karabiny maszynowe /278

94. La tradotta che parte da Novara - Pociąg wojskowy, który wyrusza z Novary /280

95. Gorizia tu sei maledetta  - Gorycjo, jesteś przeklęta /282

96. Sui monti Scarpazi - W górach skarpackich /284

97. L`imboscato - Dekownik /285

98. Bambola - Lalka /288

99. La leggendadel Piave - Legenda Piawy /290

100. Canzone del Grappa - Pieśń Grappa /294

Bibliografia /297

Indeks utworów muzycznych /313

Indeks nazw własnych /317

Indeks geograficzny /329

Summary /335