Historia Serbii Tom 1. Od pojawienia się Serbów na Bałkanach do 1830 roku

Autorka: Ilona Czamańska

Rok wydania: 2026

Liczba stron: 386

Okładka: miękka

Format: 16,5 cm x 23,5 cm

Wydanie II poprawione i uzupełnione

Historia Serbii. Tom I. Od pojawienia się Serbów na Bałkanach do 1830 roku Ilony Czamańskiej to drugie, poprawione i znacząco rozszerzone wydanie monografii poświęconej najdawniejszym oraz nowożytnym dziejom Serbów. Publikacja ukazuje się w ramach serii naukowej „Z dziejów Europy Środkowo-Wschodniej”. Autorka podejmuje próbę syntetycznego przedstawienia historii jednej z najważniejszych państwowości Półwyspu Bałkańskiego – od pojawienia się Serbów w regionie, przez rozwój średniowiecznych organizmów politycznych, aż po początki nowożytnego państwa serbskiego w pierwszych dekadach XIX wieku.

Kolejne rozdziały przedstawiają dzieje Serbii Zagorskiej, Duklji i Zety, państwa Nemanjiciów oraz proces rozpadu średniowiecznej państwowości serbskiej. Szczegółowo omówione zostały również despotowiny serbska i sremska, średniowieczne dzieje Czarnogóry, położenie ludności serbskiej pod panowaniem osmańskim, migracje Serbów oraz ich funkcjonowanie w monarchii habsburskiej i Rosji. Narrację zamyka analiza powstań Karađorđa i Miloša Obrenovicia, które stworzyły podstawy odrodzonej państwowości serbskiej. Autorka nie ogranicza się do rekonstrukcji wydarzeń politycznych i militarnych, lecz uwzględnia także zagadnienia ustrojowe, prawne, społeczno-gospodarcze, religijne i kulturowe.

Nowa edycja została gruntownie przepracowana z uwzględnieniem współczesnego stanu badań oraz publikacji, które ukazały się po przygotowaniu pierwszej, niedostępnej już, edycji książki. Poszczególne partie tekstu rozszerzono, uzupełniono lub opracowano na nowo, dążąc do przedstawienia dziejów Serbii poza uproszczeniami i utrwalonymi stereotypami. Monografia stanowi zarazem podsumowanie ponad trzydziestu lat badań oraz wykładów autorki z zakresu historii Europy Południowo-Wschodniej. Jej wartość naukową wzmacniają: wyjątkowo obszerna bibliografia, słownik terminów polityczno-prawnych, zestawienia władców oraz indeksy osób, nazw geograficznych, etnicznych i autorów.

Istotnym walorem publikacji jest wyjątkowo bogaty materiał dokumentacyjny: 123 ilustracje, 16 map autorstwa dr. Piotra Kłapyty oraz 10 tablic genealogicznych. Elementy te ułatwiają śledzenie zmian terytorialnych, związków dynastycznych i najważniejszych procesów historycznych. Książka jest adresowana zarówno do historyków, bałkanistów i studentów, jak i do wszystkich czytelników poszukujących rzetelnego wprowadzenia do skomplikowanych dziejów Serbii i całego regionu bałkańskiego.

(opis wydawcy) 

Spis treści:

Od Autorki /11

Słowo wstępne /15

Rozdział 1. Serbia Zagorska /17

Rozdział 2. Duklja / Zeta /25

Rozdział 3. Serbia Nemanjiciów /43

3.1. Wielcy żupani Raszki /43

3.2. Stefan Nemanja /47

3.3. Vukan i Stefan Nemanjicie /55

• Koronacje Stefana Nemanjicia /59

3.4. Synowie Stefana Nemanjicia /65

• Radosław /65
• Władysław /69
• Stefan Uros I  /71

3.5. Dragutin i Milutin /78

3.6. Wzrost potęgi Serbii. Rządy Stefana Urosa III Decanskiego /92

3.7. Serbia u szczytu potęgi. Rządy Stefana Dusana Silnego /97

3.8. Państwo serbskie w dobie Nemanjiciów /107

• Organizacja państwa /107
• System prawny w państwie Nemanjiciów /110
• System społeczno-gospodarczy na ziemiach serbskich w dobie Nemanjiciów /111

Rozdział 4. Rozpad państwa Nemanjiciów /15

4.1. Carstwo Urosa I (V) i carstwo Symeona /115

4.2. Państwo króla Marka /128

4.3. Państwo Jana i Konstantyna Dejanoviciów Dragasów /137

4.4. Państwo Balsiciów /140

4.5. Państwo Vuka Brankovicia /145

4.6. Państwo Lazara - Serbia Morawska /150

4.7. Bitwa na Kosowym Polu 15 czerwca 1389 roku i jej rzeczywiste skutki  /160

4.8. Państwa serbskie po bitwie kosowskiej /164

4.9. Charakterystyka epoki /170

Rozdział 5. Despotowina serbska /173

5.1. Rząd Stefana Lazarevicia jako despoty serbskiego /173

5.2. Despotowina serbska za rządów Jerzego Brankovicia /185

5.3. Kres despotowiny serbskiej /210

Rozdział 6. Despotowina sremska /217

Rozdział 7. Czarnogóra w średniowieczu /229

Rozdział 8. Serbowie pod panowaniem osmańskim  /239

8.1. Osmański system administracyjny /239

8.2. Sytuacja ludności serbskiej w Imperium Osmańskim  /244

Rozdział 9. Serbowie w dobie walk koalicji chrześcijańskich z Imperium Osmańskim  /247

9.1. Hajducy /247

9.2. Pierwsza wielka wędrówka Serbów /250

9.3. Paszalik belgradzki /256

9.4. Komendantura Wojskowa Królestwa Serbii /258

9.5. Druga wielka wędrówka Serbów /261

9.6. Serbowie w państwach habsburskich i Rosji /264

9.7. Likwidacja patriarchatu serbskiego w Peci i emancypacja Czarnogóry /271

9.8. Serhat belgradzki /281

Rozdział 10. Początki nowożytnego państwa serbskiego /287

10.1. Powstanie Karadorda /287

10.2. Drugie powstanie serbskie /297

Rozdział 11. Kultura serbska w średniowieczu i okresie dominacji osmańskiej /305

Bibliografia /329

Spis władców serbskich /345

Ważniejsi władcy dzielnicowi /346

Słownik użytych w publikacji terminów polityczno-prawnych /347

Ilustracje /350

Tablice /356

Mapy /356

Indeks osób /257

Indeks nazw geograficznych i etnicznych /373

Indeks autorów /383