Działalność publicystyczna Agatona Gillera (1831 - 1887) w dobie powstania styczniowego

Autor: Robert Matysik

Rok wydania: 2026

Liczba stron: 200

Okładka: twarda

Format: 17,0 cm x 24,5 cm

Uwaga! Okładka posiada nieznaczne zarysowania

Agaton Giller należał do najważniejszych postaci polskiego życia politycznego, publicystycznego i konspiracyjnego okresu poprzedzającego wybuch powstania styczniowego oraz lat samego zrywu niepodległościowego. Zesłaniec syberyjski, członek Rządu Narodowego, historyk i publicysta, odegrał istotną rolę w kształtowaniu opinii publicznej Królestwa Polskiego i emigracji. Monografia Roberta Matysika stanowi pierwsze całościowe opracowanie publicystyki prasowej Agatona Gillera z lat 1856–1863. Autor poddaje analizie kilkaset artykułów publikowanych na łamach najważniejszych czasopism epoki, takich jak „Biblioteka Warszawska”, „Czytelnia Niedzielna”, „Czas”, a także w prasie konspiracyjnej: „Strażnicy”, „Ruchu” i „Wiadomościach z Pola Bitwy”. Praca ukazuje ewolucję poglądów Gillera dotyczących idei narodu, patriotyzmu, rewolucji moralnej, kwestii chłopskiej, stosunku do Rosji i polityki Aleksandra Wielopolskiego. Szczególne miejsce zajmuje analiza jego wizji przygotowania społeczeństwa do walki o niepodległość oraz refleksji nad przyczynami klęski powstania styczniowego. Publikacja oparta została na szerokiej bazie źródłowej obejmującej prasę, dokumenty konspiracyjne, pamiętniki i późniejsze prace historyczne Gillera. Dzięki temu stanowi ważny wkład w badania nad historią polskiej myśli politycznej XIX wieku, dziejami powstania styczniowego oraz rolą prasy w kształtowaniu świadomości narodowej.
Wsparcia finansowego edycji udzielił Kopipol.

(opis wydawcy)

Spis treści:

Wstęp /7

Rozdział I. Agaton Giller wobec rewolucji moralnej /11

1. Wokół pojęcia narodu, wojny duchowej i patriotyzmu w poglądach Agatona Gillera /11

2. Zagadnienia rewolucji moralnej w publicystyce prasowej Agatona Gillera z lat 1856–1863 /19

"Biblioteka Warszawska" /19

"Czytelnia Niedzielna" /23

"Czas" /28

"Strażnica" /39

"Ruch" /49

"Wiadomości z Pola Bitwy" /53

3. Wpływ emigracyjnej myśli politycznej na poglądy Agatona Gillera /55

4. Kwestia rewolucji moralnej w popowstaniowej twórczości Agatona Gillera /60

Rozdział II. Wobec Rosji i polityki Aleksandra Wielopolskiego /67

1. Rosja w publicystyce Agatona Gillera w latach 1861–1863 /67

2. Opinia publiczna wobec Aleksandra Wielopolskiego w latach 1861–1863 /78

3. Poglądy polityczne Aleksandra Wielopolskiego do czerwca 1863 roku /82

4. Aleksander Wielopolski w publicystyce Agatona Gillera z lat 1861–1863 /90

Rozdział III. Wobec kwestii włościańskiej, zbrojnego powstania narodu polskiego i przyczyn upadku powstania styczniowego /105

Kwestia włościańska /105

Zbrojne powstanie narodu polskiego /119

Przyczyny upadku powstania styczniowego /136

Zakończenie /149

Aneks: Artykuły prasowe Agatona Gillera i pisma przez niego redagowane /153

Bibliografia /171

Spis ilustracji /187

Summary /189

Résumé /190

Indeks nazw geograficznych /191

Indeks osób /193

Indeks pojęć /198