Chrześcijaństwo bez tajemnic

Autor: John Toland

Rok wydania: 2025

Liczba stron: 228

Okładka: miękka

Format: 14,8 cm x 21,0 cm

Opublikowane w 1696 roku Chrześcijaństwo bez tajemnic Johna Tolanda (1670-1722) jest obok Rozumności chrześcijaństwa zgodnie z treścią Pisma Johna Locke'a (1695) oraz Rozprawy o wolnomyślicielstwie Anthony'ego Collinsa (1713) jednym z najważniejszych dzieł rodzącego się nowożytnego deizmu. Poddając religię chrześcijańską rygorystycznej analizie rozumu, Toland dowodzi, że w prawdziwym Objawieniu nie może być niczego sprzecznego z rozumem ani całkowicie niepojętego. Dzieło to stanowiło fundamentalny głos w debacie o relacji wiary i rozumu. Jej znaczenie polega nie tylko na krytyce dogmatów, lecz także na obronie intelektualnej autonomii człowieka w sprawach religii. W czasach gorących dysput religijnych była to książka szczególnie kontrowersyjna – została publicznie spalona przez kata Dublina, a jej autor musiał salwować się ucieczką z rodzinnej Irlandii.

(opis wydawcy) 

Spis treści:

Wprowadzenie tłumacza / 7

Chrześcijaństwo bez tajemnic / 39

Przedmowa / 43

Postawienie tezy / 59

Część pierwsza / 63

O rozumie / 63

Rozdział pierwszy. Czym rozum nie jest /64
Rozdział drugi. Czym rozum jest / 66
Rozdział trzeci. O środkach zdobywania wiedzy / 70
Rozdział czwarty. O podstawie przekonań / 72

Część druga / 77

Nauki Ewangelii nie są sprzeczne z rozumem / 77

Rozdział pierwszy. Niedorzeczność oraz skutki przyjmowania, że w religii tkwią jakieś pozorne bądź rzeczywiste sprzeczności / 78
Rozdział drugi. O autorytecie Objawienia  w odniesieniu do niniejszego sporu / 87
Rozdział trzeci. Dowód, że chrześcijaństwo miało być racjonalną i zrozumiałą religią, na podstawie cudów oraz metody i stylu Nowego Testamentu   93
Rozdział czwarty. Odpowiedź na zarzuty stawiane na podstawie zepsucia ludzkiego rozumu / 101

Część trzecia / 109

Ewangelia nie zawiera żadnej tajemnicy ani niczego ponad rozumem / 109

Rozdział pierwszy. Historia użycia oraz znaczenie słowa „tajemnica” w pismach pogan / 110
Rozdział drugi. Niczego nie powinno się nazywać tajemnicą tylko dlatego, że nie mamy adekwatnej idei wszystkich jego własności ani też żadnej idei jego istoty / 116 
Rozdział trzeci. Znaczenie słowa tajemnica  w Nowym Testamencie i w pismach najstarszych chrześcijan / 126 
Rozdział czwarty. Odpowiedź na zarzuty podniesione na podstawie poszczególnych tekstów Pisma Świętego, istoty wiary i cudów / 150
Rozdział piąty. Kiedy, dlaczego i kto wprowadził tajemnice do chrześcijaństwa / 173

Zakończenie / 187

Obrona pana Tolanda / 191

Relacja zdradzająca powód napisania zawartego tu listu / 191

List pana Tolanda do jednego z posłów Izby Gmin Irlandii / 209