Bitwa nad Wkrą. 5 Armia gen. Władysława Sikorskiego w Operacji Warszawskiej 1920

Autor: Zdzisław Grzegorz Kowalski

Rok wydania: 2026

Liczba stron: 416

Okładka: twarda

Format: 21,0 cm x 29,7 cm

„Cudem nad Wisłą” nazywana jest bitwa, która latem 1920 roku rozegrała się między armią odrodzonego państwa polskiego a tworzącą się Armią Czerwoną sowieckiej Rosji na wielkiej przestrzeni od Dęblina i Kocka po Płock i Brodnicę. Operacyjnie tę bitwę można rozdzielić na trzy powiązane ze sobą starcia: walki na bezpośrednim przedpolu Warszawy, manewr znad rzeki Wieprz na skrzydło wojsk bolszewickich oraz bitwę nad Wkrą, obejmującą całość działań na północ od Warszawy. Ta ostatnia bywa nieco zapomniana, a miała nie mniej dramatyczny niż pozostałe przebieg i równie decydujący wpływ na całość zmagań polsko‑bolszewickich.

Książka Zdzisława Grzegorza Kowalskiego „Bitwa nad Wkrą” jest oparta w równym stopniu o krajowe zasoby archiwalne, jak i dokumenty z archiwów rosyjskich. Autor nie tylko próbuje dać pełną panoramę tego starcia, ale podejmuje także dyskusję z utrwalonymi w polskiej historiografii poglądami, obala kilka stereotypów i mitów, a koniec końców pokazuje, że o zwycięstwie decydowała nie przewaga liczebna, ale śmiały zamysł i umiejętność jego realizacji, wola walki, zimna krew dowódców i ofiarność wojska. Pokazuje, że żadnego cudu nad Wisłą nie było. Była śmiała myśl operacyjna i przede wszystkim żołnierski trud i krew. Ta książka to hołd dla prawdziwych, a nie urojonych, bohaterów tamtych dni. 

- Radosław Wiśniewski 

Spis treści:

Wstęp /8

Rozdział I. Odwrót wojsk polskich z linii Narwi i Bugu na teren przyszłych działań operacyjnych 5. Armii (6-13 sierpnia) /12

Sytuacja międzynarodowa i wewnętrzna Polski latem 1920 roku /12

Sytuacja na froncie polsko-bolszewickim w pierwszych dniach sierpnia 1920 roku /21

Przebieg działań odwrotowych wojsk polskich walczących w strefie operacyjnej Frontu Północnego /23

Ugrupowanie i przebieg walk wojsk polskich działających w obszarze odpowiedzialności operacyjnej 5. Armii /28

Rozdział II. Siły i środki walczących stron na północnym obszarze działań operacyjnych (Północne Mazowsze) /33

Skład, ugrupowanie i charakterystyka wojsk 5. Armii /33

Skład, ugrupowanie i charakterystyka wojsk przeciwnika 5. Armii /67

Rozdział III. Charakterystyka północnego obszaru działań operacyjnych oraz plany walczących stron /93

Charakterystyka północnego obszaru operacyjnego pod względem geograficznym i wojskowym /93

Polski plan przejęcia inicjatywy strategicznej. Rozkaz Naczelnego Wodza do operacji warszawskiej /98

Rola i miejsce 5. Armii w operacji warszawskiej w planach Naczelnego Wodza, Sztabu Generalnego, francuskiej misji wojskowej i dowódcyFrontu Północnego /105

Rosyjski plan bitwy nad Wisłą 1920 roku /111

Wstępny plan działania gen. Sikorskiego w dniach 11-13 sierpnia /116

Rozdział IV. Pierwsza faza bitwy nad Wkrą. Przeciwuderzenie 5. Armii i odzyskanie Nasielska (14-16 sierpnia) /122

Sytuacja na przedmościu warszawskim 13-14 sierpnia 1920 roku /122

Ześrodkowanie 5.Armii w obszarze wyjściowym do bitwy /126

Decyzja dowódcy Frontu Północnego o przeciwuderzeniu 5. Armii rankiem 14 sierpnia 1920 roku /130

Decyzja, zarządzenie i rozkaz gen. Sikorskiego do rozpoczęcia przeciwuderzenia w dniu 14 sierpnia 1920 roku /132

Boje w dniach 14-16 sierpnia na linii rzeki Wkry i odzyskanie Nasielska /137

Walki na przedmościu Włocławka oraz działania prowadzone w dniach 14-16 sierpnia 1920 roku przeciwko IV Armii Szuwajewa /170

Rozdział V. Druga faza bitwy nad Wkrą. Przeciwnatarcie wojsk rosyjskich oraz walka 5. Armii o utrzymanie inicjatywy operacyjnej (17-18 sierpnia) /180

Ocena sytuacji przez Dowództwo Rosyjskie. Przeciwnatarcie dywizji rosyjskiej o świcie 17 sierpnia 1920 roku /180

Wypracowanie decyzji w sztabie 5. Armii do drugiej fazy bitwy nad Wkrą /185

Walki 5. Armii o utrzymanie inicjatywy operacyjnej 17 i 18 sierpnia1920 roku /188

Rozdział VI. Końcowa faza walk 5. Armiiz rozbitymi formacjami nieprzyjaciela (19-28 sierpnia) /219

Wypracowanie koncepcji zamknięcia "korytarza pomorskiego" /219

Walki pościgowe wojsk 5. Armii i zamknięcie "korytarza pomorskiego" 19-24 sierpnia /221

Końcowe boje wojsk gen. Sikorskiego /246

Ostatnie dni działalności Sztabu 5. Armii i jej rozformowanie 25-28 sierpnia /264 

Zakończenie /271

Epilog /274

Podziękowania autora /284

Wspomnienie o autorze /286

Aneksy /287

Biogramy /351

Contents /401

Summary /402

Table des Matieres /404

Aufsatze /407

Zusammenfassung /408