Białystok - Mayn Heym

Redakcja naukowa: Daniel Boćkowski

Rok wydania: 2014

Liczba stron: 196

Okładka: twarda 

Format: 17,0 cm x 24,0 cm

Żydzi białostoccy podlegali od początku władzy kahału tykocińskiego, powstałego jeszcze w 1522 r., wyodrębnionego z kahału grodzieńskiego. Dobra białostockie bowiem już od 1645 r. należały do królewskiego statostwa tykocińskiego, stanowiąc uposażenie tamtejszej twierdzy. Naturalnym więc było przyporządkowanie mieszkających w Białymstoku Żydów władzy kahału tykocińskiego. Sąd kahału żydowskiego w Białymstoku jeszcze w 1777 r. zaznaczał, że jeżeli przedmiot roszczenia przekraczał 500zł, przysługiwała wówczas "apelacja od duchownego żydowskiego i kahalnego sądu tutejszego, według dawnej ustawy, zawsze zostaje wolna od synagogi tykockiej". Jako przykahałek, czyli "parafię" gminy Tykocin, a nie samodzielny kahał, określili w 1765 r. poborcy podatku pogłównego, naliczając w Białymstoku 761 "głów żydowskich".

W efekcie w XVIII w. w skład okręgu tykocińskiego wchodziło 9 gmin-kahałów ziemi bielskiej (Tykocin, Białystok, Boćki, Orla, Jasionówka, Augustów, Goniądz, Knyszyn i Rajgród), z ziemi mielnickiej 4 gminy (Konstantynów, Łosice, Niemirów i Rososz) oraz 1 gmina z ziemi drohickiej (Siemiatycze)...

(framgnet J. Maroszek, Przykahałek żydowski w Bialymstoku 1658-1795, 1. W kahale tykocińskim str. 7)

Spis treści:  

Józef Maroszek - Przykahałek żydowski w Białymstoku 1658-1795/7

W kahale tykocińskim /7

Utworzenie w Białymstoku żydowskiej dzielnicy Chanajki w 1692 r. /10

Posądzenie o mord rytualny św. Gabriela Zabłudowskiego /11

Bankowość /14

Ponowienie praw miejskich Białemustokowi w 1749 r. /15

Bożnica /17

Mieszkańcy żydowscy /19

Zbigniew Romaniuk - Żydzi w Białymstoku w latach 1807-1915 /24

Adam Cz. Dobroński - Ludność żydowska w Białymstoku w 1825 roku /61

Białystok /61

Wykaz posesji /63

Zagęszczenie posesji żydowskich /73

Aneks /75

Małgorzata Dolistowska - Architektura i budownictwo publiczne społeczności żydowskiej w Białymstoku /79

Dzielnice żydowskie /79

Architektura synagogalna, bożnice i domy modlitwy /82

Szkoły i placówki oświatowe /93

Szpitale, domy pomocy społecznej /95

Niewidzialne miasto /97

Jolanta Szczygieł-Rogowska - Haskala w Białymstoku /103

Joanna Tomalska - Artyści żydowscy w Białymstoku /110

Emigranci /114

Ci, którzy zostali /117

Azylanci /123

Jolanta Szczygieł-Rogowska - Teatr żydowski w Białymstoku /135

Katarzyna Sztop-Rutkowska, Rebecca Kobrin - Żydzi w międzywojennym Białymstoku. Między lokalnością a diasporą /151

Wstęp /151

Spór wokół jidysz /156

Spór o przynależność państwową Białegostoku /159

Wybory samorządwe /162

Żydzi białostoccy a diaspora amerykańska /166

Tworzenie potrzeb filantropijnych: I wojna światowa i kryzys żydowskiej opieki społecznej w Białymstoku /168

Filantropia emigrantów i odrodzenie żydowskiego życia społecznego w Białymstoku /169

Filantropia emigrantów i białostocka prasa w języku jidysz /173

Podsumowanie /173

Zdjęcia /181