Architektura w początkach państw Europy Środkowej wydanie III. Architecture in the Early Period of the States of Central Europe

Redakcja naukowa: Tomasz Janiak, Dariusz Stryniak

Rok wydania: 2026

Liczba stron: 446

Okładka: miękka

Format: 16,0 cm x 23,5 cm

Wydanie III

Uwaga! Książka w większości obcojęzyczna. Prosimy o zapoznanie się ze spisem treści

Książka jest próbą spojrzenia na początki państwowości środkowoeuropejskich z perspektywy przemian religijno-kulturowych regionu pod wpływem procesów chrystianizacyjnych. Autorzy spoglądaj na problem z perspektywy architektury murowanej i prowadzonych nad nią w ostatnich dziesięcioleciach badań archeologicznych i archeologiczno-architektonicznych. Poczynając od przykładów budowli Wielkiej Morawy, przez Czechy pierwszych Przemyślidów, Węgry Arpadów i Polskę Piastów, aż po analizę relacji kulturowych wielkomorawsko-czesko-polskich poznajemy najdawniejszą architekturę regionu. Naszą wiedzę istotnie uzupełniają refleksje na temat miejsc pochówków w najdawniejszych chrześcijańskich obiektach sakralnych oraz niektórych charakterystycznych form architektonicznych doby wcześniejszego średniowiecza. Otrzymujemy nie tylko panoramę ważnych obiektów, ale przede wszystkim wizję rozwoju kultury u progu wprowadzania i utrwalania chrześcijaństwa na obszarze, w uproszczeniu, między Bałtykiem i Dunajem oraz Odrą i Bugiem.

- prof. dr hab. Józef Dobosz

Seria Z dziejów architektury

Architektura to sztuka i nauka projektowania oraz wznoszenia budynków. Obejmuje także kształtowanie przestrzeni w taki sposób, aby była jednocześnie trwała, piękna i funkcjonalna.

Badania nad historią architektury w Polsce, zapoczątkowane w XIX wieku wokół inwentaryzacji zabytków, zyskały silny impuls po II wojnie światowej z powodu konieczności odbudowy zniszczonych miast. Współcześnie dyscyplina ta ewoluowała od poszukiwania stylu narodowego ku nowoczesnym, interdyscyplinarnym analizom łączącym estetykę z kontekstem społecznym i technologią cyfrową.

Dziś zagadnieniami związanymi z architekturą zajmują się nie tylko architekci, lecz także archeolodzy, historycy, historycy sztuki, konserwatorzy oraz przedstawiciele nauk społecznych. Badacze ci analizują zarówno najstarszą architekturę kamienną, w tym wczesne kościoły, siedziby władców, średniowieczne zamki i katedry, jak i renesansowe oraz barokowe realizacje architektury świeckiej i sakralnej, a także dzieła wybitnych powojennych modernistów. W tych badaniach, obok tradycyjnych metod, naukowcy wykorzystują również potencjał nauk przyrodniczych i rozwój technologii, dzięki czemu zabytki są dziś lepiej poznane, dokumentowane oraz odnajdywane.

Seria wydawnicza Z dziejów architektury prezentuje dorobek badaczy reprezentujących różne dyscypliny naukowe. Zarówno specjaliści, jak i miłośnicy architektury znajdą tu informacje o najnowszych odkryciach, różnorodne interpretacje wywodzące się z archeologii, historii i historii sztuki, a także omówienia nowych metod dokumentacji i konserwacji budynków oraz reliktów architektury. W pierwszej kolejności przedstawiamy tomy poświęcone początkom architektury monumentalnej i sakralnej w Polsce oraz roli architektury w formowaniu się państw Europy Środkowej.

(opis wydawcy)

Spis treści:

Jiří Macháček, Adéla Balcárková, Petr Dresler, Renáta Přichystalová - The Second Great Moravian Church from Pohansko near Břeclav /9

Luděk Galuška - Churches and Palaces of the Great Moravian Veligrad – Architecture of the Staré Město–Uherské Hradiště Agglomeration /27

Soňa Hendrychová, Pavla Tomanová, Jan Frolík - Three Early Mediaeval Churches in the Kolín District (Central Bohemia) /71

Jan Frolík - The Church of the Virgin Mary at Prague Castle (Bohemia). Archaeology Revised  /105

Jarmila Čiháková - Die Rotunde des hl. Wenzels in Prag-Kleinseite – ihre Gestalt, Projekt sowie Vorgänger /151

Zdeněk Dragoun, Michal Tryml - Church of the Decollation of St. John the Baptist in Dolní Chabry – Results of Archaeological Research /175

Béla Zsolt Szakács - Architecture in Hungary in the Eleventh Century /199

Teresa Rodzińska-Chorąży - The Great Moravian-Bohemian-Polish Relations in Architecture as a Research Problem of Archaeology and History of Art /223

Pavla Tomanová - Architectonic Traditions of Pre-Romanesque Centrally-Planned Churches in Bohemia /239

Dariusz Niemiec - Kościoły chrześcijańskie w relacji do miejsc kultu i obrzędów pogańskich w późnoantycznej i wczesnośredniowiecznej Europie /269

Marta Graczyńska, Monika Kamińska - Requiescat in pace. Uprzywilejowane miejsca pochówku w architekturze środkowoeuropejskiej w X–XI w. Studium przypadku /325

Nina Glińska - Fundstelle Regia in Wiślica – ein Versuch einer Interpretation im Lichte der Ergebnisse früherer Forschungen /363

Andrzej Marculanis - Stopień rozpoznania historyczno-naukowego aglomeracji krakowskiej oraz architektury kamiennej występującej na tym obszarze do roku 1016  /425